IS staat aan de poorten van Bagdad, maar gaan ze er ook doorheen?

Bagdad zal niet makkelijk te veroveren zijn, maar de jihadisten van Islamitische Staat (IS) gaan de uitdaging graag aan. Met bomaanslagen en mortieraanvallen proberen ze de Iraakse hoofdstad van buitenaf te ontwrichten. Maar komen ze ook binnen?

Irene de Zwaan
Leden van Islamitische Staat voor een brandende auto in de provincie Anbar. Beeld ap
Leden van Islamitische Staat voor een brandende auto in de provincie Anbar.Beeld ap

Een bomaanslag is niets nieuws in Bagdad, maar de laatste weken zijn het er opeens opvallend veel. Neem alleen al afgelopen week: donderdag kwamen er in één dag 50 mensen om het leven, vrijdag 7, zaterdag 11, zondag 19, maandag 33 en gisteren 21. De zelfmoordaanslagen vinden plaats in verschillende districten van Bagdad en worden bijna allemaal geclaimd door Islamitische Staat, die zich op '20 tot 25 kilometer' van het internationale vliegveld bevindt.

Niet alleen met bomaanslagen willen de jihadisten hun dreigende nabijheid kenbaar maken, ook mortieraanslagen komen de laatste tijd steeds vaker voor. De raketten worden van een afstand afgeschoten en belanden op strategische plekken in de Iraakse hoofdstad. Dichtbij het vliegveld bijvoorbeeld, en ook al een aantal keer in de Groene Zone, het zwaar beveiligde district vol buitenlandse ambassades en overheidsgebouwen.

Militaire experts zijn het erover eens dat IS niet zomaar Bagdad zal binnenvallen. Bagdad is geen Mosul. Die stad werd in juni verrast door een stormloop van IS. Na een relatief eenvoudige slag nam de terreurbeweging de controle over.

Waar Iraakse militairen in Mosul op de vlucht sloegen voor IS, zijn het regeringsleger en daaraan gelieerde milities in Bagdad in opperste staat van paraatheid gebracht. Volgens de Iraakse militaire analist Abdul Kareem zijn er rondom de hoofdstad zo'n 120 strijdtroepen actief. Dit zijn overwegend sjiitische groeperingen, die gesteund worden door de lokale bevolking en - in sommige gevallen - door Iran. In de buitenwijken van Bagdad hebben de gemaskerde sjiitische strijders met automatische geweren checkpoints opgezet. Elke passerende auto wordt aan een grondige controle onderworpen.

Inwoners lopen langs brokstukken die het gevolg zijn van een bomaanslag op donderdag 16 oktober. Beeld ap
Inwoners lopen langs brokstukken die het gevolg zijn van een bomaanslag op donderdag 16 oktober.Beeld ap
18 oktober, een bomaanslag in Baladiyat, een oostelijke wijk van Bagdad. Beeld ap
18 oktober, een bomaanslag in Baladiyat, een oostelijke wijk van Bagdad.Beeld ap

Abu Ghraib

IS maakt geen geheim van zijn strijdplan: het wil via zijn bolwerken Ramadi en Falluja in de westelijke Anbar-provincie de weg openen van de Syrische grens tot aan Bagdad. Maar eerst moet Anbar, een woestijnachtig gebied, volledig in handen van de jihadisten komen. Het grootste deel van de provincie is dat al.

Vooral de verovering van Abu Ghraib, bekend van zijn beruchte gevangenis, is strategisch van belang voor IS. Deze soennitische stad ligt op slechts 40 kilometer van de hoofdstad. De controletoren van het internationale vliegveld is vanuit het centrum van Abu Ghraib zichtbaar. In de stad en de omliggende dorpen wonen 200 duizend mensen. De ontevredenheid over de door sjiieten geleide regering is groot. De soennitische inwoners voelen zich gediscrimineerd en buitengesloten. Aansluiting bij het strijdvaardige IS lonkt.

Volgens persbureau AP verweren soennitische stammen in Abu Ghraib zich tot nu kranig tegenover IS. Een verslaggever bezocht de stad en belandde op een levendige markt. 'Winkelaars en jonge vrouwen in kleurrijke kleding en hoofddoeken lopen vrij door de straten', aldus de journalist. Hier geen spoor van IS. Maar schijn bedriegt.

Faleh Issawi, een lid van de lokale raad in Anbar, waarschuwt vandaag tegenover persbureau Reuters dat Anbar op het punt van vallen staat. 'Tachtig procent van de provincie is in handen van IS. De overige 20 procent valt onder de controle van veiligheidstroepen en tribale strijders.' Volgens hem is het een kwestie van tijd voordat de hele provincie, inclusief Abu Ghraib, in handen van IS is.

Sjiitische strijders van Saraya al-Salam, die loyaal zijn aan Muqtada al-Sadr, patrouilleren in Abu Ghraib. Beeld reuters
Sjiitische strijders van Saraya al-Salam, die loyaal zijn aan Muqtada al-Sadr, patrouilleren in Abu Ghraib.Beeld reuters
Iraakse marineleden tijdens een militaire oefening in Basra. Beeld afp
Iraakse marineleden tijdens een militaire oefening in Basra.Beeld afp

Spooksoldaten

De situatie is inderdaad beroerd. De tribale strijders hebben een gebrek aan wapens. De belangrijkste militaire divisies in Anbar zijn ernstig verwoest. De Amerikaanse luchtaanvallen helpen, maar zijn lang niet altijd effectief. Zeker 6 duizend Iraakse soldaten zijn in juni gedood, het dubbele aantal is gedeserteerd.

En dan is er nog het probleem van de 'spooksoldaten'; mannen die staan ingeschreven bij het leger, maar niet op komen dagen om te vechten. Hun salarissen belanden rechtstreeks in de zakken van de commandanten. De Iraakse veiligheidsdiensten schatten dat er in Anbar 60 duizend militairen actief zijn, maar de realiteit is dat dit er vermoedelijk niet meer dan 20 duizend zijn.

Mochten de jihadisten Anbar volledig in handen krijgen, dan staan ze letterlijk aan de poorten van Bagdad. Wat volgt is hoogstwaarschijnlijk een bloedige slag om de hoofdstad, vele malen groter dan die van Kobani.

undefined

Leden van de Iraakse marine doen mee aan een trainingsoefening in de zuidelijke sjiitische stad Basra. Beeld afp
Leden van de Iraakse marine doen mee aan een trainingsoefening in de zuidelijke sjiitische stad Basra.Beeld afp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden