Is sporten goed voor je weerstand?

Overal verkoudheidsvirussen om ons heen en toch wordt de een drie keer in een winter ziek en blijft de ander gespaard. Dat zou, naast onder meer slaapgebrek en stress, ook met een verschil in sportiviteit te maken kunnen hebben. Volg een paar maanden lang een groep recreatiesporters en een aantal bankzitters en houd in de herfst en winter bij hoe vaak ze verkouden worden. Dan blijkt dat de inactievelingen twee keer zo vaak ziek zijn als de sporters. Versterkt sporten inderdaad je immuunsysteem?


Regelmatig bewegen helpt om ziekteverwekkers te bestrijden, zegt infectioloog Jaap van Dissel, hoogleraar interne geneeskunde aan het Leidse LUMC. Maar die betere weerstand heeft volgens hem niet alleen met het immuunsysteem te maken. De theorie is dat veel bewegen de immuuncellen uit hun schuilplaats haalt en dat die cellen ook nog eens sneller door het lichaam gaan bewegen. Zo zou een scherpere controle ontstaan op binnendringers. Maar serieus bewijs daarvoor ontbreekt, aldus Van Dissel.


Tientallen onderzoeken zijn gedaan naar het verband tussen sporten en het afweersysteem, maar ze laten een rommelig beeld zien. De ene keer blijken sporters meer witte bloedcellen te hebben, de andere keer juist weer niet; soms is sprake van een hogere, soms juist van een lagere concentratie antistoffen in hun speeksel. Van Dissel: 'Wat zegt dat eigenlijk? Het aantal cellen staat niet meteen in verband met het oplopen van een infectie.'


Door te bewegen, verbeteren tal van lichaamsfuncties, zegt hij, en dat kan nét uitmaken of je ziek wordt of niet. Zo ventileren je longen beter als je regelmatig sport en kan het neusslijmvlies de binnenkomende lucht beter bevochtigen. En: wie regelmatig sport, rookt vast minder en eet gezonder en ook dat speelt een rol.


Overdrijf het alleen niet, dat sporten. Het verband tussen de hoeveelheid beweging en de kans op een luchtweginfectie volgt het patroon van een J: het risico neemt af als je meer gaat sporten maar schiet omhoog als je doorslaat. Britse immunologen concluderen dat atleten die meer dan 7 tot 10 uur per week aan duursport doen twee keer zo vaak verkouden zijn als de groep die op 3 tot 6 uur per week uitkomt.


Fanatiek sporten verhoogt de hoeveelheid stresshormonen in je bloed, legt Van Dissel uit, en die hormonen onderdrukken het immuunsysteem. Wetenschappers spreken ook wel van 'het open-raameffect': de afweer is dan zo laag dat infecties makkelijk binnenwaaien. Dat kan verklaren waarom topschaatsers nét voor een belangrijke wedstrijd soms grieperig raken en moeten afhaken.


Door veel te sporten, zet je dat raam ook nog eens letterlijk open, aldus Van Dissel. 'Als je gaat hardlopen door de duinen, geef je teken eerder een kans. Blijf je in de sportschool, loop je sneller virussen van hoestende medesporters op.'


Wie licht verkouden is en geen koorts heeft, kan het best rustig wat blijven sporten, zegt Van Dissel. 'Dan verhoog je de algemene reserves en ga je beter om met kleine infecties.'


Naar maandag

Met ingang van 25 februari verschijnt deze rubriek op maandag

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden