IS slaat terug met terreuraanslagen in Kirkuk

Islamitische Staat, dat deze week moest toezien hoe het Iraakse leger met internationale steun oprukt naar Mosul, de hoofdstad van IS in Irak, sloeg vrijdag terug met een serie opvallende terreuraanslagen in de Iraakse stad Kirkuk.

Iraakse politie en Koerdische milities in Kirkuk. Beeld afp
Iraakse politie en Koerdische milities in Kirkuk.Beeld afp

Vrijdagavond waren in Kirkuk nog steeds gevechten gaande tussen het leger en IS-militanten. Aanslagen door IS zijn in Irak op zichzelf een normaal verschijnsel, maar de terreuracties in het doorgaans rustige Kirkuk schokten vrijdag het land. Alles wees erop dat IS hier een greep naar de macht wilde doen.

Als zodanig herkenbare IS-strijders sprongen vrijdagochtend uit enkele pickuptrucks in het centrum van Kirkuk, waar zij probeerden een kazerne, een gevangenis en een overheidsgebouw te bestormen. In Koerdische media vertelden bewoners dat de militanten op deuren van huizen bonsden. Een doorgaande weg ten noorden van de stad, in één van de welvarendste en veiligste gebieden van Irak, werd urenlang afgegrendeld door IS. Tegen het einde van de dag zaten enkele IS-strijders nog steeds verschanst in een hotel in de binnenstad.

Doelwit

De meeste doden vielen in een voorstad van Kirkuk, waar 18 mensen om het leven kwamen toen IS een in aanbouw zijnde elektriciteitscentrale innam. Deze centrale is waarschijnlijk geen toevallig doelwit. De aannemer is een Iraans bedrijf, Iran is een van de vele landen die meevechten in de slag om Mosul en de IS-strijders leken op zoek naar Iraanse medewerkers. Politieagenten die op het geweld af kwamen, werden aangevallen door zelfmoordterroristen.

Het bestuur van Kirkuk, een stad onder Koerdisch bewind, benadrukte dat IS er uiteindelijk niet in is geslaagd om overheidsgebouwen in te nemen. Koerdische Peshmergastrijders, verantwoordelijk voor de veiligheid in Kirkuk, liggen bij de slag om Mosul in de voorste linies.

null Beeld afp
Beeld afp

De meervoudige aanval confronteert Irak met het feit dat IS voorlopig niet uit het land zal verdwijnen, ook niet na de bevrijding van Mosul. De werkwijze in Kirkuk vertoont ongemakkelijke overeenkomsten met de manier waarop de extremistische beweging er twee jaar geleden met een bliksemoffensief in slaagde om grote delen van Noord-Irak in handen te krijgen - waaronder Mosul.

'Terugkijkend op wat er vandaag in Kirkuk is gebeurd, is het niet moeilijk om een soortgelijk scenario voor te stellen in Mosul een aantal maanden of jaren nadat IS is verdreven,' aldus de Koerdische krant Rudaw. In Mosul geldt zo'n terugkeer van IS zelfs als waarschijnlijker 'omdat de militanten hier een zekere steun genieten.'

Stagnatie

De eerste week van het offensief om Mosul te heroveren op IS speelt zich af ver van de stad: in dorpen op tientallen kilometers afstand, die vaak al grotendeels verlaten zijn. Na de aftrap van het offensief op maandag, waarbij het Iraakse leger, Koerdische troepen en internationale militairen in de woestijn een oude frontlijn doorbraken, volgde een snelle opmars.

Maar hoewel volgens de Irakese premier Haider al-Abadi het offensief sneller verloopt dan gepland, lijkt de terreinwinst nu te stagneren.

IS biedt fel verzet. Donderdag raakten tientallen Koerdische strijders gewond terwijl IS een aanval op dorpen in de buurt van het stadje Bashiqa vertraagde met een zelfgeknutseld wapen: zelfmoordauto's. Dat zijn trucks vol met explosieven die op de troepen worden ingereden, waarbij stalen bepantsering ervoor zorgt dat ze niet met gewone munitie uit te schakelen zijn.

null Beeld reuters
Beeld reuters

Tunnelnetwerken

De extremistische strijders proberen de oprukkende coalitie daarnaast te stoppen met sluipschutters en mijnen. Ook een Amerikaanse soldaat kwam donderdag om het leven. De Koerdische strijdkrachten zijn in een verklaring over hun omgekomen manschappen kritisch over de steun van internationale coalitietroepen, die 'niet zo overtuigend zijn als in het verleden.'

In de deze week bevrijde dorpen zijn uitgebreide ondergrondse tunnelnetwerken aangetroffen. Voordat IS de aftocht blaast, worden woonhuizen behangen met explosieven. Voor inwoners is het daarom onmogelijk om terug te keren. De slag om Mosul kan volgens de Verenigde Naties een miljoen mensen dakloos maken.

null Beeld reuters
Beeld reuters
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden