Nieuws Rotterdam

Is Rotterdam vaak ‘overmoedig’? De lokale Rekenkamer denkt van wel

In Rotterdam worden, zo zeggen de inwoners graag, de overhemden verkocht met opgestroopte mouwen. Maar de daadkracht op het stadhuis aan de Coolsingel leidt ook tot grote risico’s. Dat stelt de Rekenkamer Rotterdam.

Impressie van Feyenoord City, met het nieuwe stadion van Feyenoord en op de achtergrond de Kuip, gecombineerd met nieuwbouw. Beeld Copyright OMA

De tweede stad van het land is herhaaldelijk te overmoedig, neemt te veel (financiële) risico’s en leert te weinig van fouten.  Er is vaak sprake van ‘bestuurlijke overmoed’, concludeert de lokale Rekenkamer op basis van tientallen rapporten die sinds 2009 gepubliceerd zijn.

‘Durf en daadkracht worden vaak gezien als een kracht van Rotterdam’, stelt de onafhankelijke luis in de pels. ‘Bovendien hebben hoge ambities en daadkracht soms indrukwekkende resultaten opgeleverd’ – denk aan de wederopbouw na de oorlog, de ontwikkeling van de Kop van Zuid en het gebied rondom Rotterdam Centraal.

‘Te betalen door Rotterdam!’

Maar het gevaar is dat de politiek te snel actie wil zien, waardoor het beleid overhaast wordt opgezet. Neem de decentralisatie van de jeugdzorg in 2015: de gemeente wilde snel resultaten boeken met ‘integrale wijkteams’ en een ‘zorgcoördinatiesysteem’. De Rekenkamer waarschuwde al in 2014 voor de risico’s en concludeert nu dat die haast helaas heeft geleid tot wachtlijsten in de jeugdzorg.

De gemeente neemt zelfs ‘onaanvaardbaar’ grote financiële risico’s bij de samenwerking met projectontwikkelaars en andere commerciële partijen. ‘Keer op keer blijken (contract)afspraken nadelig uit te pakken voor de gemeente in de stevige realisatiedrang van groene en infrastructurele ambities’, stelt de Rekenkamer Rotterdam vast.  Zoals bij het Warmtebedrijf, dat restwarmte uit de haven benut voor stadsverwarming.‘De financiële risico’s in het Warmtebedrijf Rotterdam dreigen fors op te lopen. Te betalen door Rotterdam!’ 

Feyenoord City

‘De Rekenkamer bevestigt een gevoel dat ik na een jaar in de gemeenteraad heb’, reageert fractievoorzitter Ellen Verkoelen van 50Plus. ‘Heel veel wensdenken, heel veel luchtballonnen, heel veel haast. Tjonge jonge.’  

Het ontwerp van architectenbureau OMA voor een nieuw stadion van Feyenoord, met ruimte voor 63.000 bezoekers. De bouw zou moeten beginnen in 2021, maar de gemeenteraad hikt aan tegen de financiële risico’s. Beeld Copyright OMA

Het rapport laat volgens Verkoelen alvast feilloos zien wat er mis dreigt te gaan bij het beoogde nieuwe Feyenoord-stadion aan de Nieuwe Maas, te bouwen vanaf 2021. ‘Een stadion van een half miljard, sorry – al hadden we het geld’, zegt Verkoelen. Het is geld dat van Feyenoord, marktpartijen en de gemeente moet komen. Rotterdam wil onder voorwaarden voor 40 miljoen euro bijdragen door aandelen in het stadion met 65 duizend plaatsen te kopen. 

‘Dat klinkt overzichtelijk, maar ze hebben de olifant wel in hele kleine stukjes gesneden’, zegt Verkoelen. ‘Bovenop die 40 miljoen voor de aandelen moet de gemeente voor 60 miljoen euro de grond aankopen en in erfpacht uitgeven. Dan gaan er nog 35 miljoen in de infrastructuur.  En er moet een spin-off zijn van duizenden woningen, een bioscoop en wat al niet. Ambities zijn geweldig, zonder visie kom je nergens. Maar houd wel beide benen stevig op de grond.’ 

De problemen die de Rekenkamer Rotterdam signaleert, spelen ook elders, sust PvdA-fractievoorzitter Co Engberts. ‘Vul voor Rotterdam gerust Den Haag, Utrecht of Amsterdam in.’ De risico’s bij Feyenoord City onderkent hij. ‘Los van het Rekenkamerrapport vragen we al maanden om een betere business case. Als er straks problemen blijken te zijn en er een onafgebouwd stadion staat, kijkt iedereen voor je het weet naar de gemeente om bij te plussen. Juist bij grotere projecten zijn meer zekerheden nodig.’

Confronterend

GroenLinks-raadslid Jeroen Postma noemt de conclusies van de Rekenkamer Rotterdam ‘geen verrassing, maar wel confronterend’. In het sociale domein, zoals de jeugdzorg, ziet hij wel een onderliggende oorzaak: ‘Veel taken zijn de afgelopen jaren door het Rijk overgedragen aan de gemeenten, in combinatie met bezuinigingen. De burger verwacht niet minder van de gemeente, maar de gemeente gaat wel uit van meer zelfredzaamheid. Dat is wensdenken.’  

De bestuurlijke overmoed waarvoor de Rekenkamer waarschuwt, herkent Postma bij grote projecten zoals Feyenoord City. ‘Maar andere kant: zonder lef en moed had Rotterdam niet zulke grote sprongen gemaakt.’

Bezinning

De Rekenkamer maant de stad tot meer ‘bestuurlijke bezinning vooraf’. Kritische signalen van burgers, onderzoekers en maatschappelijke organisaties moeten serieuzer worden genomen. ‘En misschien betekent het ook wel: niet altijd voorop willen lopen.’

Het college van B&W vindt dat de stad niet bang moet worden. ‘Rotterdam is mooi geworden door moedige bestuurders, moedige Rotterdammers en moedige partners’, pareert wethouder Bert Wijbenga (VVD) de kritiek. ‘Het is indrukwekkend hoe Rotterdam de afgelopen tien jaar is veranderd.’ Er moet niet minder ambitie en durf komen, vindt hij. ‘Er is heel veel goed gegaan in onze stad. En ja, er gaan ook dingen mis in de stad, ook bij de overheid. Daar hebben we onze lessen uit geleerd en die zullen we blijven leren.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden