Is Pippi Langkous nu ook al ziek?

T egenwoordig is de voorjaarstemperatuur rond de Oostzee soms hoger dan aan de Middellandse Zee. Maar economisch is het inmiddels even guur weer in het noorden als in het zuiden van Europa. Zelfs een eigen munt maakt Scandinavië niet meer immuun voor de Europese ziekte van krimp en oplopende werkloosheid.

Na het Angelsaksische en Rijnlandse model kan ook het Scandinavische model bij het oud vuil worden gezet. In de Zweedse hoofdstad Stockholm is het nu even onrustig op straat als in Madrid en Athene. Het rommelt in het Deense parlement bijna net zo erg als in de televisieserie Borgen. En Finland zoekt naarstig naar een nieuwe oppepper sinds Nokia en de papierfabrieken in problemen zijn geraakt.

Terwijl de eurozone in 2010 alles in het werk moest stellen om de muntunie overeind te houden, balde Zweden de spierballen. De groei van 6,3 procent deed niet onder voor die van Brazilië. De economie van Zweden is zo 'sterk als Pippi Langkous', zei secretaris-generaal van de OESO, Angel Gurria, toentertijd in een lofzang op het Scandinavische model. Zweden kende een flexibele arbeidsmarkt, maar ook een goed sociaal vangnet. Innovatie en entrepreneurschap werden gestimuleerd. De banken hadden aardig wat vet op de botten en internationale solidariteit stond even hoog in het vaandel als nationaal welzijn.

Kortom, het Scandinavische model stond het dichtst bij wat in deze wereld een aards paradijs zou kunnen worden genoemd.

Zweden had de juiste mix gevonden tussen het Angelsaksische model van de VS en Groot-Brittannië en het Rijnlandse model van Frankrijk en Duitsland. Voor wie de ratrace niet meer kon bijbenen, was er tenminste een uitkering die het mogelijk maakte de tijd te overbruggen en later weer in het arbeidsproces in te stappen. Niemand hoefde zoals in New York of Detroit vuilnisbakken leeg te schrapen of op aircoroosters de nacht door te brengen.

Maar Zweden zou toch de concurrentie van China en andere opkomende landen kunnen weerstaan. Werknemers kenden nauwelijks ontslagbescherming, zodat bedrijven voldoende mobiliteit hadden.

Bedrijven waren ook gevrijwaard van allerlei dure en verstikkende bureaucratische rompslomp als cao-onderhandelingen en ander consensusregels. De belastingen waren weliswaar relatief hoog, maar bonusexcessen waren er nauwelijks.

De Scandinavische landen hadden zogezegd een alternatief gevonden voor de in het mondiale tijdperk onhoudbaar geworden verzorgingsstaat: Thatcherisme zonder armoede en Reaganomics waarbij de sterkste schouders de zwaarste lasten droegen.

Politici van onder meer GroenLinks en D66 zagen dit al als het model voor de 21ste eeuw, inclusief de ceremoniële rol voor het staatshoofd.

Pippi Langkous is echter al verzwakt voordat ze volwassen is geworden.

Reageren?

p.dewaard@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden