Is nationalisatie privilege banken?

Reageren?


p.dewaard@volkskrant.nl


Nationalisatie van bedrijven is vooral een speerpunt van fascistische, communistische of staatssocialistische regeringen.


In het westen van Europa zijn die er niet meer. Zelfs de sociaal-democraten willen sinds de jaren tachtig niet meer met nationalisatie worden vereenzelvigd.


In de periode daarop is alles wat nog van de staat was, verkocht via grootscheepse privatiseringen: telecombedrijven, luchtvaartconcerns, de nutssector, financiële instellingen en de resterende belangen in de industrie. Margaret Thatcher mag de pionier van de privatisering worden genoemd, in Nederland waren het vooral de paarse regeringen van Wim Kok die het tafelzilver de deur uitdeden.


Sinds de crisis van 2008 wordt er echter weer genationaliseerd. Niet uit ideologische motieven, maar om een totale ineenstorting van het financiële systeem te voorkomen. Verscheidene grote banken, systeembanken geheten, zijn nu (bijna) geheel in handen van de staat, zoals ABN Amro in Nederland, Dexia in België en RBS in Groot-Brittannië. Overgangsnationalisaties zijn dat genoemd, omdat na enige jaren een nieuwe privatisering had moeten volgen. Vijf jaar later is daar weinig zicht op. Integendeel, het ziet er eerder naar uit dat nog meer banken in handen van de staat kunnen vallen, zoals SNS in Nederland en Commerzbank in Duitsland.


In Frankrijk lijkt ook weer een begin te worden gemaakt met de nationalisatie van de staalindustrie. De hoogovens van Florange in Lotharingen, waar de huidige eigenaar ArcelorMittal vanaf wil, zullen mogelijk door de nieuwe sociaal-democratische regering worden genaast. Dit keer geven niet financiële argumenten de doorslag, maar politieke en werkgelegenheidsargumenten. President François Hollande, die heeft beloofd deze hoogovens overeind te houden, is niet van plan zoals Rutte meteen zijn politieke geloofwaardigheid te verspelen. Via zijn minister Arnaud Montebourg heeft hij daarom ArcelorMittal in harde bewoordingen de wacht aangezegd. 'We willen geen Mittal meer in Frankrijk.'


Daarmee zijn de sociaal-democraten niet meteen weer staatssocialisten geworden. Wel is het in deze tijd van mondialisering, waarbij landen in een race to the bottom verwikkeld zijn geraakt om buitenlandse investeerders zoveel mogelijk in de watten te leggen, een nieuw geluid. Uiteraard kun je van geen enkel bedrijf verwachten dat het structureel verliesgevende activiteiten in stand houdt, maar Florange is niet verliesgevend. Mittal wil van de hoogovens af, maar de lucratieve staalfabrieken behouden. Dat is in strijd met alle beloften die Mittal deed bij de overname van Arcelor.


De staalindustrie kampt met een overcapaciteit. Maar dat is nog sterker het geval in het bankwezen. Als om financiële redenen genaast mag worden, zou dat ook om werkgelegenheidsredenen moeten mogen.


Overgangsnationalisatie is geen privilege voor banken in nood.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden