Column

Is migratie een godsgeschenk voor vergrijzing?

Beeld ANP

Ineens wordt een probleem gemaakt van iets dat eigenlijk een oplossing zou moeten bieden voor het grootste probleem van de westerse samenleving: de vergrijzing. Begin vorig jaar waarschuwde The Economist onder de kop A billion shades of grey voor een economie die als gevolg hiervan nauwelijks meer zou groeien en tegelijkertijd ongelijker zou worden.

Met name de Europese landen, China en Japan hebben dringend aanwas van jongeren nodig om een terugloop van de bevolking te voorkomen en de ouderenzorg betaalbaar te houden. In de 20ste eeuw verviervoudigde het aantal mensen op de wereld, in de 21ste eeuw zal het door de scherpe daling van het geboortecijfer niet eens meer verdubbelen. Tegelijkertijd neemt het aantal 65-plussers sterk toe. In 2035 zal het zijn verdubbeld tot 1,1 miljard.

Verjonging is nodig. En de jongeren zijn te vinden in Zuid-Azië en Afrika. Maar de Europese landen sluiten de grenzen, omdat ze de immigranten niet in de eigen maatschappij zouden kunnen absorberen.

Migratie is niets nieuws. Volkeren hebben zich in de hele geschiedenis verplaatst. Mogelijk is nog geen 0,00001 procent van alle mensen die zich nu Nederlander wanen een afstammeling van de Bataven of Cananefaten die hier 2000 jaar geleden leefden. Of zoals president Obama het zei: 'Eens waren wij ook vreemden.'

Hoewel in de hele geschiedenis potentiële veroveraars door volkeren zijn geweerd, is het tegenhouden en controleren van mensen zonder vijandige bedoelingen een jong verschijnsel - nog geen twee eeuwen oud. Weliswaar bakenden vorsten en landeigenaren hun eigendommen al veel langer af, maar pas in de 19de eeuw werden officieel landsgrenzen vastgelegd.

Daarna kon nog lang vrij worden gereisd. Paspoorten werden pas na de Eerste Wereldoorlog ingevoerd. Het Wilhelmus werd in 1932 het officiële volkslied van Nederland. En vijf jaar later werd bij koninklijk besluit het rood-wit-blauw, de kleuren van de Prinsenvlag, ook de officiële vlag van Nederland.

De Duitse wetenschapper en journalist Paul Sethe stelde in 1968 dat het 'griezelig nationalisme' tot het einde van de 18de eeuw nauwelijks bestond. De oorzaak van het ontstaan van de natiestaat was de Franse revolutie, die het koningschap ten val bracht en het volk direct verbond met de staat. De invoering van de dienstplicht onder Napoleon was daar een teken van. Veel filosofen vonden de natiestaat in de 19de eeuw nog een gedrocht - een verzameling van een grote hoeveelheid kruid en onkruid, zoals de filosoof Johann Gottfried von Herder die ooit beschreef.

In de 20ste eeuw is de natiestaat iets onaantastbaars geworden. En hoe kleiner de wereld wordt door sneller transport en betere communicatie, hoe meer mensen daarin als een oester de veiligheid opzoeken.

Eigenlijk zou migratie een godsgeschenk moeten zijn.

Reageren?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.