Nieuws Mali

Is Mali al klaar om op eigen benen te staan?

Een reeks aanslagen afgelopen weekeinde in Mali is een veeg teken voor de grootschalige militaire anti-terreurinspanningen en voor dekomende verkiezingen.

Beelden uit video-opnamen van de aanslag zondag in Goa, het noorden van Mali, waar Franse militairen doelwit waren. Foto AFP

Vijf jaar nadat Frankrijk de aan Al Qaida gelieerde Touaregrebellen wist te stoppen, is de islamitische terreur in andere gedaanten weer volop actief in Mali. De zorgwekkende veiligheidssituatie in de Sahel-regio is dit weekeinde door een reeks terreuraanslagen weer stevig op de agenda gezetHet dreigt de Malinese presidentsverkiezingen van 29 juli in gevaar te brengen.

Eerst is vrijdag het hoofdkwartier van de regionale antiterreurbrigade G5 Sahel in het centrum van Mali getroffen. Hierbij kwamen twee militairen en een burger om en vielen tientallen gewonden. Zaterdag vielen minstens vier doden toen een Malinees legervoertuig op een mijn reed, en zondag vielen nog eens vier doden en tientallen gewonden bij een aanslag op Franse militairen in Gao, in het noorden van Mali. De aanslagen zijn maandag opgeëist door Jamaat Nusrat al-Islam wal Muslimeen (JNIM), de in 2017 opgerichte fusie van aan Al Qaida verbonden islamitische terreurorganisaties.

Met de aanslag op de G5 Sahel, een speciale legereenheid die is opgezet door Mali, Niger, Tsjaad, Burkina Faso en Mauretanië om terrorisme te bestrijden, is het ‘hart van de beveiliging in de regio’ getroffen, zei president Mohamed Ould Abdel Aziz van Mauretanië maandag. Hij is gastheer van een top van de Afrikaanse Unie over de aanpak van corruptie en terrorisme in de regio die toevallig al was belegd in zijn hoofdstad Nouakchott.

Geen beter moment

De top, die ook de Franse president Emmanuel Macron heeft bijgewoond, kon voor de Sahellanden niet op een beter moment komen. ‘De aanslag toont de zwaktes die we moeten repareren als we stabiliteit in de Sahel willen brengen’, zo zei Aziz om onmiddellijk te vragen om meer hulp van de internationale gemeenschap. ‘We voelen ons helemaal niet gesteund, het voelt alsof de Verenigde Naties de deuren dicht hebben gegooid’.

De G5 kampt sinds zijn start vorig jaar met gebrek aan financiering, materieel en mankracht. Voor de nieuwe legereenheid die moet worden samengesteld uit vijfduizend regionale militairen en politieagenten, was eind vorig jaar pas 108 van de benodigde 430 miljoen euro bijeengebracht. Pas na forse druk kwam de internationale gemeenschap over de brug met als belangrijkste investeerders de Europese Unie, Frankrijk, Saoedi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten. De Verenigde Staten die hun invloed in de regio onder president Trump juist wilden terugbrengen, zeiden dit jaar op de valreep alsnog 60 miljoen toe.

Beelden uit video-opnamen van de aanslag zondag in Goa, het noorden van Mali, waar Franse militairen doelwit waren. Foto AFP

Islamitische terreur drong de Sahel binnen na het afzetten van de Libische kolonel Kadhafi in 2011. Toearegs die als huurlingen voor Kadhafi hadden gewerkt, keerden met forse wapenarsenalen terug naar Mali en sloten zich aan bij islamitische fundamentalisten gelieerd aan Al Qaida. In 2012 wist deze coalitie het noorden van Mali te bezetten om er een kalifaat te stichten. Daarop greep Frankrijk in en wist in 2013 de islamitische extremisten terug te dringen.

Sindsdien verblijft een enorme internationale troepenmacht in Mali om de vrede te handhaven maar de terrorismedreiging is nauwelijks afgenomen. De 12-duizend koppige VN-vredesmacht Minusma, waarvan Nederland net heeft aangekondigd zijn deelname te stoppen, wordt algemeen gezien als zwak. Ook de Franse troepenmacht Barkhane die na de inval in 2013 met vierduizend man in Mali is gestationeerd, heeft weinig verschil kunnen maken.

Komen en gaan

Door de aanhoudende chaos in Libië blijft het een komen en gaan van terreurbewegingen over de moeilijk te beveiligen landsgrenzen in de woestijn. Vorige zomer vielen nog tientallen doden bij aanslagen op een hotel in Bamako en een restaurant in buurland Burkina Faso. Lokaal strijden etnische groeperingen om de macht.

De internationale interventies hebben averechts gewerkt, denkt sociale ontwikkelingsexpert Theophile Djedjebi, afkomstig uit Benin en werkzaam bij Human Security Collective, een stichting in Den Haag die adviseert in terrorismebestrijding. ‘Het is onduidelijk wat het mandaat van Minusma is. Ze zijn er niet om terreur te bestrijden maar om te beschermen. Maar wie beschermen ze? De bevolking merkt er niets van en begrijpt niet wat al die buitenlandse troepen komen doen. Er is nog steeds geen functionerende staat en mensen voelen zich nog steeds gemarginaliseerd. Lokale extremistische groeperingen profiteren van die teleurstelling en spelen de gevoelens van onvrede uit.’

Ook de Franse troepenmacht Barkhane is volgens velen te militair ingestoken en heeft te weinig aansluiting bij de bevolking om sociale stabiliteit en veiligheid te bewerkstelligen. De G5 heeft volgens Djedjebi wel de potentie om leiderschap te nemen en de dialoog aan te gaan met de bevolking en lokale leiders, maar mist de capaciteit. ‘Het zou veel effectiever zijn als alle middelen van de internationale troepen naar de regionale G5 zou gaan. Het probleem van hulp van buitenaf is dat het altijd gepaard gaat met het verdedigen van eigen belangen; het beschermen van contracten voor grondstoffenwinning of de toelevering van wapens bijvoorbeeld.’

Beelden uit video-opnamen van de aanslag zondag in Goa, het noorden van Mali, waar Franse militairen doelwit waren. Foto AFP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.