Is light-frisdrank beter voor het gebit?

Beter/eten

Over de invloed van voeding op onze gezondheid. Deze week: kies je light-frisdrank als je je gebit wilt sparen?

Beeld Eline van Strien

Suiker is slecht voor het gebit, maar zoetstof niet. Te veel zoete frisdrank kan gaatjes veroorzaken maar hoe zit het met light-dranken? Is de suikerarme variant een betere keuze om tanden en kiezen te ontzien?

Suiker wordt door bacteriën in de mond omgezet in zuur en dat tast het tandglazuur aan. Maar er is ook een tweede, rechtstreekse aanvalsroute, zegt hoogleraar preventieve tandheelkunde Cor van Loveren (ACTA): zuur dat in contact komt met het gebit, tast tanden en kiezen aan.

Erosie heet dat: zoals de zee elke keer wat zand wegspoelt, zo lost zuur het calciumfosfaat op dat in glazuur en tandbeen zit. De zuurgrens ligt op een pH-waarde van 5,5; daaronder krijgt het gebit er last van. Frisdranken zijn zoet van smaak, maar zuur van inhoud: ze zitten ver onder de grens, óók de light-versies.

Toch is frisdrank niet de slechtste keus voor het gebit. Duitse wetenschappers verzamelden een partij kiezen, wogen ze, legden ze dagenlang in bakjes met verschillende drank en wogen ze daarna opnieuw. Het gewichtsverlies gaf de mate van slijtage weer. De kiezen sleten het snelst in citroensap, gevolgd door sinaasappelsap, appelsap, cola en daarna pas cola light. Niet alleen de pH-waarde is van belang, schreven ze in PLoSOne, maar ook andere kenmerken, zoals het type zuur en de hoeveelheid calcium. Alleen, dat soort ranglijsten zegt niet veel, vindt Van Loveren. 'Cola light is maar ietsje minder zuur dan de andere dranken. Dan duurt het dus een glaasje langer voordat schade ontstaat.'

Als er al schade ontstaat. Het meeste onderzoek naar erosie vindt plaats in het lab, met losse kiezen in bakjes drank, maar dat weerspiegelt natuurlijk niet de situatie in de mensenmond, zegt Marie-Charlotte Huysmans, hoogleraar cariologie en endodontologie (Radboudumc). De resultaten van dat soort studies kunnen overtrokken zijn. De mond heeft immers een goede schoonmaakploeg paraat: speeksel. Speeksel legt een film over tanden en kiezen en vormt zo een buffer tegen zuur.

De beschermingsfactor van speeksel kan per persoon verschillen, afhankelijk van de eiwitten die in het speeksel zitten, zegt Huysmans. Dat kan verklaren waarom sommige van haar patiënten dagelijks twee liter cola drinken en nergens last van hebben terwijl anderen al erosie oplopen van een glas sinaasappelsap en een zure appel.

Een appel? Inderdaad, zegt ze: frisdranken worden als dé boosdoener gezien maar vergeet het zure voedsel niet: sladressings, zuur snoep en zuur fruit zijn ook slecht voor het gebit. 'Er zijn aanwijzingen dat kauwen op een zure appel slechter is voor de tanden dan een glas frisdrank.'

Huysmans is 'niet zo panisch' over het effect van frisdrank bij tanderosie. Dan zou er, met de enorme consumptie, inmiddels sprake moeten zijn van een volksgezondheidsprobleem. Bij ongeveer 1 procent van de bevolking, schat ze, is sprake van ernstige erosie. Huysmans doet onderzoek waarbij mensen in hun gebitsprothese een echte tand of kies dragen, zodat realistisch onderzoek kan worden gedaan naar erosie. Zo ontdekte ze dat de wijze van consumeren belangrijker kan zijn dan de hoeveelheid. 'De extreme gevallen die we bij de jeugd tegenkomen, zijn jongeren die langdurig op zure matten kauwen, die bruisen met de cola in hun mond of vaak nippen van breezers.'

Naar schatting de helft van die ernstige gevallen wordt niet veroorzaakt door voedsel of drank maar door maagzuur, zegt Huysmans. Dat komt vaak 's nachts naar boven, als mensen weinig speeksel aanmaken en hun gebit dus minder beschermd is.

Kunnen zuurfanaten of frisdrankliefhebbers hun gebit beschermen? Van Loveren en Huysmans ontkrachten graag een paar fabels. Door een rietje drinken? Dan komt de zure drank evengoed tegen je kiezen aan. Een glas frisdrank wegspoelen met een glas melk? Het is onduidelijk of dat iets uithaalt en bovendien: wie doet dat? Een half uur wachten met poetsen om het glazuur hard te laten worden? Daar is geen bewijs voor.

De beste bescherming voor tanden en kiezen: het zuur beperken. Drink vooral melk en water. Thee of koffie mag ook, zegt Van Loveren, maar dan wel zonder suiker.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.