Is koud douchen goed voor immuunsysteem?

Dave Roelvink onder de douche.Beeld anp

Wim Hof, ook wel de 'Iceman', laat zich geregeld in een ijswak zakken of holt blootsvoets een ommetje poolcirkel. Dat kan hij dankzij meditatie en ademhalingsoefeningen. Zo beïnvloedt hij zijn autonome zenuwstelsel én, meent hij, zijn immuunsysteem. Een hoop mensen maken gebruik van de beduidend minder extreme, maar op dezelfde gedachte gestoelde variant van de koude douche. Ook daarover doen positieve verhalen de ronde. Maar is zo'n koude douche eigenlijk wel zo gezond?

Om de believers maar meteen een illusie te benemen: er bestaat geen wetenschappelijk bewijs dat koud douchen gezondheidswinst oplevert. Dat zegt Matthijs Kox, biomedicus bij het Radboudumc in Nijmegen. Samen met hoogleraar experimentele intensive care Peter Pickkers onderzocht hij vorig jaar een groep gezonde mannen die door Wim Hof waren getraind. Bij het toedienen van een ongevaarlijk bacteriebestanddeel wisten de mannen hun adrenalineniveau zo hoog op te stuwen dat hun immuunsysteem minder actief reageerde: ze hadden minder ontstekingseiwitten in hun bloed dan de ongetrainde testgroep.

Het onderzoek betekende een doorbraak: de gedachte dat we geen invloed op ons autonome zenuwstelsel - de besturing van hart, longen en andere organen - zouden hebben, bleek niet te kloppen. 'Dat we dat wel kunnen, is erg interessant, daarom willen we nu uitzoeken of één van de elementen doorslaggevend is, of dat ze alleen in combinatie werken.' Kox doelt op de mix van kou, ademhaling en meditatie.

Wim Hof, ook wel bekend als 'The Iceman' in een bak gevuld met ijsblokjes.Beeld anp

Ademhaling

Uit de literatuur kende Kox wel al de bevinding dat een bepaalde ademhalingstechniek - 'een soort gecontroleerde hyperventilatie' - voor een hoog adrenalinegehalte kan zorgen in het bloed. Dat is interessant, want adrenaline kan ontstekingsremmend werken. Of een koude douche dat effect ook heeft, weet Kox niet. 'Over de invloed van kou op het immuunsysteem is vrijwel niets bekend.'

Ook Paul de Vos, hoogleraar immunologie aan de Universiteit van Groningen, durft geen uitspraken over koud douchen te doen. Hij benadrukt wel dat er zoiets bestaat als alarmmoleculen, die kunnen vrijkomen als een mens zich aan extreme kou blootstelt. 'Deze moleculen zijn bedoeld om het immuunsysteem te waarschuwen dat er gevaar dreigt. Het lichaam kan hieraan wennen en er niet meer op reageren.' Dat zou alleen voor mensen met een overactief immuunsysteem, zoals bij bepaalde auto-immuunziekten, positief kunnen zijn, stelt hij.

Zelf neemt De Vos weleens een koude douche of springt hij in het koude bad na de sauna. 'Omdat het me een verkwikkend gevoel geeft, niet omdat ik denk dat het mijn verkoudheidskansen vermindert. Ik durf zelfs te betwijfelen dat dat zo is.' Maar hij kijkt met interesse uit naar uitkomsten van de studie die vanuit het AMC door orthopedisch chirurg Geert Buijze wordt uitgevoerd. Geïntrigeerd door de methoden van de Iceman, onderzoekt Buijze de heilzame werking van de koude douche.

Ook een vraag voor deze rubriek? gezond@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden