Klopt dit wel?

Is koffie verkeerd slecht voor de gezondheid?

Berichten verspreiden zich dankzij internet vaak razendsnel, of ze nu kloppen of niet. De Volkskrant gaat op zoek naar hele en halve onwaarheden en probeert de zin van de onzin te scheiden.

Beeld thinkstock

Het dagelijks leven zit vol kleine gevaren die onverwacht dodelijk kunnen zijn. Althans, als we alles op internet moeten geloven. Vorige week was de koffie verkeerd aan de beurt. 'Uit nieuw onderzoek blijkt dat deze cafeïnedrankjes niet heel goed zijn voor de gezondheid', aldus de Metro. Er zit namelijk best veel melk in een latte, zo wordt de lezer geïnformeerd, en in melk zitten veel verzadigde vetten, en verzadigde vetten zijn slecht.

De Daily Mirror koos voor een dramatischer aanpak met de kop 'Drinking too many lattes could KILL you, experts warn': te veel koffie verkeerd drinken is dodelijk, waarschuwen experts. Is de koffie verkeerd - of latte macchiato, de modieuze variant - het zoveelste onschuldig lijkende voedingsmiddel dat ons langzaam de das om doet?

Wat is de bron?

Dit is een mooi voorbeeld van hoe een onderzoek compleet uit zijn verband gerukt de media haalt. Het betreffende onderzoek van het Imperial College in Londen, waar al deze nieuwsberichten op gebaseerd zijn, heeft de titel - houdt u vast: 'Triglyceride-Rich Lipoproteins Modulate the Distribution and Extravasation of Ly6C/Gr1low Monocytes'.

De rest van het artikel is voor de leek al even onbegrijpelijk als de kop, maar het woord 'latte' komt er in ieder geval niet in voor. De studie gaat dan ook helemaal niet over het effect van koffie met melk op de gezondheid. Waar het dan wel over gaat? Volgens het persbericht over 'gezondheidsrisico's van verzadigde vetten vergroot door immuunrespons'. Bij muizen, welteverstaan.

Waar komt die koffie verkeerd, die in alle nieuwsberichten de grote boosdoener is, dan vandaan? Na een heel verhaal over vetgehaltes en witte bloedcellen wordt in het persbericht onderzoeker Kevin Woollard geciteerd: 'Een moderne levensstijl lijkt hand in hand te gaan met hoge niveaus van vet in het bloed. Dit vet komt uit het eten en drinken dat we consumeren; je zult bijvoorbeeld versteld staan van de hoeveelheid verzadigd vet in een koffie verkeerd, en sommige mensen drinken er meerdere gedurende de dag.'

Klopt dit wel?

We vragen onderzoeker Kevin Woollard wat de studie nu precies inhoudt, en waar de koffie verkeerd om de hoek komt kijken. De motivatie voor het onderzoek, legt hij uit, is de populaire opvatting dat koolhydraten de grote boosdoener zijn, en vetten niet zo veel kwaad kunnen.

Woollard en zijn collega's behandelden muizen met een drug die de proefdiertjes een hoog vetgehalte gaf, maar geen verhoogd cholesterol. Zij bevonden dat een hoge vetcirculatie in het bloed ervoor zorgt dat monocyten, een bepaald soort witte bloedcellen, naar de weefsels van vitale organen trekken. Daar kunnen ze volgens de onderzoekers een negatief effect hebben op al bestaande weefselschade door de onderliggende ontsteking te verergeren. Maar, zo staat ook in het persbericht, dit aspect moet eerst verder onderzocht worden.

En de koffie verkeerd? Woollard: 'Mijn hypothese is als je de hele dag snacks met een hoog vetgehalte eet, er een scenario denkbaar is waarin dit gebeurt. Vooral in de moderne westerse wereld, waar vaak de hele dag door gegeten wordt en veel mensen op dieet weinig koolhydraten eten, maar wel vetten. Dat is misschien toch niet zo gezond als men denkt.' En ja, in een koffie verkeerd zitten dus vetten. Net als in cake, chocolade en friet met mayonaise.

Woollard benadrukt dat dit een hypothese is, die nog verder onderzocht wordt. 'We weten niet precies welke soorten voedsel het vetgehalte doen stijgen'. De muizen hadden hun hoge vetgehalte tenslotte te danken aan een medicijn, niet aan het drinken van muizen-latte's.

De volgende stap is een onderzoek met proefpersonen. Volgens Woollard zijn het vetprofiel, immuunsysteem en de bloedcellen van muizen vergelijkbaar met het menselijke stelsel, maar dat maakt muizen nog geen mensen. Of onderzoek op mensen hetzelfde resultaat geeft moet eerst nog blijken.

Oordeel

Het is opmerkelijk wat er in de media van dit onderzoek werd gebakken. 'Een koffiespecialiteit als een latte macchiato bevatten volgens de Britse onderzoekers een buitengewoon grote hoeveelheid vet', aldus de website Koffie.blog.nl. 'De Engelse onderzoekers schrijven ook dat je gezondheid kan verslechteren als veel drankjes drinkt die melk en dus vaak verzadigde vetten bevatten'.

Zo werd de koffie verkeerd van willekeurig voorbeeld verheven tot onderwerp van de studie. Dat de warme drank voor het grootste gedeelte uit volle melk bestaat, en dat volle melk (verzadigde) vetten bevat is geen nieuws: het vetpercentage staat gewoon op het pak. Daar was heus geen wetenschappelijk onderzoek voor nodig.

Beeld .
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.