Column

'Is Joris Luyendijk zelf geen psychopaat?'

Dat bankiers geldwolven zijn, staat niet ter discussie. Maar dat ze daardoor allemaal psychopaten en aspergergevallen zijn, is onzin, schrijft Volkskrant-redacteur Peter de Waard.

In Groot-Brittannië wordt elk groot en klein schandaal afgedaan met het instellen van een parlementaire onderzoekscommissie. Het is vooral bezigheidstherapie voor zogenoemde Oxbridge-intellectuelen en oude aristocraten die na maanden van hoorzittingen een onverplicht moreel oordeel vellen waarmee de affaire eindelijk in de doofpot kan worden gestopt. Tenminste, sinds 1666 is er nog nooit een Brit vanwege een dergelijk onderzoek achter de tralies gezet.

Niet helemaal duidelijk was tegenover welke parlementaire commissie de journalist en antropoloog Joris Luyendijk zat tijdens het televisieprogramma Tegenlicht. Duidelijk was, gezien de lege stoelen en lacherige sfeer, dat er weinig interesse was voor de psychologische inzichten van een Nederlandse avonturier in de City die het brein van de bankier wil ontleden.

Dat bankiers geldwolven zijn, staat niet ter discussie. Maar dat ze daardoor allemaal psychopaten en aspergergevallen zijn, zoals René Cuperus deze week in de Volkskrant suggereerde, is complete onzin. De meeste traders, zakenbankiers, risicomanagers en salesmensen, die in de City en op Wall Street werken, zijn cum laude-afgestudeerde bollebozen van Oxford, Cambridge, Harvard of een andere topuniversiteit, waarvan er net zoveel antropologie als wiskunde hebben gestudeerd.

Daarna komen ze in een milieu terecht waar het betere ellebogenwerk geldt, net zoals in de journalistiek en politiek. Sommigen komen boven, anderen gaan ten onder, van wie een enkeling zijn frustraties in een door Luyendijk omhelsde bestseller van zich afschrijft.

Onderbuikgevoelens
Luyendijk overschat zoals zoveel journalisten de macht van de banken en onderschat die van de media. De wereld loopt niet aan de leiband van Londense bankiers. Banken zijn uitgeleverd aan de politieke structuren die met medewerking van de media door onderbuikgevoelens van het volk worden gecreëerd, zoals thatcherisme, reaganomics en de Derde Weg. In die vrije markten moeten ze proberen hun kapitaalverschaffers en werknemers zoveel mogelijk te gerieven. En daarbij schuwen ze niet tot de rand van het toelaatbare - en soms eroverheen - te gaan, net zoals omroepbazen de grenzen van de regels tarten om de hoogste kijkcijfers te halen.

Greed (hebzucht) was - net als naïviteit - tussen 1986 en 2006 niet alleen een ziekte van bankiers, maar een van de hele maatschappij - van journalisten die ineens sterallures kregen tot popsterren die schaamteloos voor veel geld in de Arena Daar was laatst een meisje loos zongen, voetballers die anderhalve ton salaris per week eisten en burgers die eerst massaal in opties gingen en daarna met een aflossingsvrije hypotheek boven hun stand gingen wonen.

Empathie is bij alle mensen die omhoogvallen een slecht ontwikkelde eigenschap, afgezien van moeder Theresa misschien.

Bankiers zijn niet eerder psychopaten dan degenen die ze veroordelen.

Peter de Waard is redacteur van de Volkskrant.

 
Hebzucht was tussen 1986 en 2006 niet alleen een ziekte van bankiers, maar een van de hele maatschappij
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden