Column

Is Japan of VS op verkeerde weg?

Als een land tradities koestert en ouderdom respecteert is het Japan. De twee oudste bedrijven ter wereld bevinden zich in Japan. Nishiyama Onsen Keiunkan werd in het jaar 705 opgericht als hotel toen het boeddhisme in Japan werd verspreid zoals het christendom in het middeleeuwse Europa.

Premier Shinzo Abe van Japan zwaait naar mensen op het vliegveld in Zuid-KoreaBeeld EPA

Inmiddels staat de 52ste generatie aan het bewind. Het bouwbedrijf Kongo Gumi is zelfs in 592 ontstaan. In 2006 kwam het echter in problemen en moest de familie er afstand van doen. Het werd overgenomen door het consortium Takamatsu. In Japan bestaan nog zes bedrijven die werden opgericht voor het jaar dat Karel de Grote in Rome tot keizer werd gekroond.

Maar wie denkt dat Japan wordt bewonderd vanwege het overlevingsinstinct van bedrijven heeft het mis. Dat bedrijven zo lang bestaan, duidt op een gebrek aan dynamiek in een tijd dat flexibiliteit en vernieuwing het evangelie is. Dat vindt niet alleen de OESO. Dat vindt ook de Japanse premier Abe, die de bizarre beleidsdoelstelling heeft geformuleerd meer bedrijven ten onder te laten gaan. Ze moeten sneller plaatsmaken voor nieuwe. 'Hij wil dat het aantal start-ups en bedrijfssluitingen groeit van de huidige 5 procent per jaar naar 10 procent', schreef de Financial Times onlangs.

De theorie van de creatieve destructie - het oude moet worden vernietigd om het nieuwe een kans te geven - moet ook door Japanse bedrijven worden omarmd.

In de Nikkei-index zitten nog bedrijven die in de 15de of de 16de eeuw zijn opgericht. De Amerikaanse beursindex Standard & Poor's (S&P) 500 kent maar één bedrijf dat daar al bij de oprichting in 1926 deel van uitmaakte: General Electric.

Richard Foster, een hoogleraar aan de universiteit van Yale die al zijn hele leven onderzoek doet naar de levensduur van bedrijven, rekende voor dat de gemiddelde leeftijd van beursfondsen in de VS sinds 1920 is gedaald van 67 jaar naar 15 jaar nu. Bedrijven zijn pure handel geworden. Zij worden gekocht en afgestoten en fuseren weer. Alleen in de laatste weken werden miljardenfusies bekend gemaakt van Dow Chemical met Dupont, Marriott met Starwood, Pfizer met Allergan en Newell (Parker) met Jarden (Campingaz). In Nederland was de 180 jaar oude machinefabrikant Stork 130 jaar een stabiel bedrijf, maar sinds de jaren zestig is het afgebrokkeld, herverdeeld, gesaneerd, overgenomen, verzelfstandigd en weer verkocht. Bedrijven voelen zich door moordende concurrentie en innovatie gedwongen op steeds kortere termijn te denken. Het is eten of gegeten worden. Een enkele uitzondering, zoals het familiebedrijf VDL, doet daar niet aan mee.

Japan koestert de grote conglomeraten nog, net als de vaste dienstverbanden. Bedrijven zijn daar naast winstmachines ook gemeenschappen van mensen.

Misschien groeit de Amerikaanse economie nu harder en gaat vandaag de rente omhoog; het is daarmee niet de betere economie, laat staan de betere maatschappij.

Reageren?
p.dewaard@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden