Is it a Bird

Regisseur Brad Bird maakte succesvol de overstap van animaties naar actiefilm. Wat maakt hem zo geschikt?

BEREND JAN BOCKTING

Het is bepaald niet zonder risico om als regisseur van succesvolle animatiefilms de overstap te wagen naar films met echte acteurs - 'live-action', zoals dat zo mooi heet. Alles lijkt erop dat Brad Bird (1957) zijn carrièresprong wat dat betreft zorgvuldig heeft overwogen.

Na een drietal veelgeroemde animatiefilms - The Iron Giant, The Incredibles en Ratatouille - gaat vandaag zijn speelfilmdebuut Mission Impossible: Ghost Protocol in première, het vierde deel van de filmfranchise rond Tom Cruise als superspion, waarop eerder Brian De Palma (1996), John Woo (2000) en J.J. Abrams (2006) nadrukkelijk hun stempel mochten drukken.

Dat het ook anders kan beweesbijvoorbeeld Rob Minkoff (1962), die in 1994 met The Lion King een ultieme Disneyklassieker maakte, maar vervolgens via minder geslaagde familiefilms (Stuart Little en Stuart Little 2, waarin hij animatie combineerde met echte acteurs) in de cinematografische goot belandde met het vergeten Eddie Murphy-niemendalletje The Haunted Mansion.

De loopbaan van de Amerikaan Bird, al op 14-jarige leeftijd door Disney ontdekt als animatiewonderkind, valt sowieso op door zijn ogenschijnlijk zorgvuldige planning. Hij werkte deels achter de schermen van animatieseries als The Simpsons en King of the Hill voor hij begon aan The Iron Giant, zijn veelgeroemde debuut vol Koude Oorlog-symboliek over de vriendschap tussen een Amerikaans jongetje en een Russische robot.

Daarop kwam Bird op de radar van zijn oude vriend John Lasseter, regisseur van animatiestudio Pixar. Steve Jobs, destijds Pixars eigenaar, nam Bird in dienst omdat hij vreesde dat de animatiestudio na drie successen op rij (Toy Story, A Bug's Life en Toy Story 2) zijn drang tot innovatie zou verliezen. Of Bird de boel even wilde opschudden, kreeg hij tijdens zijn eerste gesprek te horen.

Dat lukte. Voor The Incredibles, zijn debuut onder de Pixarvlag, over een groepje voormalige superhelden dat een burgerlijk bestaan leidt tot het volgende avontuur hen roept, stelde hij een team van outcasts samen; animatoren die zich op een bepaalde manier miskend voelden, kregen onder Birds leiding de mogelijkheid hun 'unieke' talent te ontplooien. Bird won Oscars voor beste animatie en beste geluidsmontage. Drie jaar later won hij met Ratatouille, over een rat met een fascinatie voor haute cuisine, opnieuw de animatie-Oscar.

Hoewel hij niet onder stoelen of banken steekt dat hij als animatieregisseur graag een nominatie voor beste camerawerk had ontvangen, een categorie die enkel is voorbehouden aan 'echte' speelfilms, werd Bird nooit 'zomaar' als animatieregisseur beschouwd. Zo behaalde The Incredibles vorig jaar als enige animatiefilm de 25ste plek in een toplijst met 'best action and war films of all time' van de Britse krant The Guardian, aangevoerd door Apocalypse Now.

Alsof Bird - met terugwerkende kracht - altijd vooruit liep op zijn live-actiondebuut. In een interview met de toonaangevende Amerikaanse filmwebsite Indiewire vertelde hij onlangs hoe hij de 'fysieke beperkingen' van een echte filmset zo veel mogelijk omzeilt met een zorgvuldige planning. Een animatiefilm wordt gemaakt in een veilige, gecontroleerde omgeving, waar niemand last heeft van onvoorspelbare weersomstandigheden of de grillen van acteurs. Maar wanneer de organisatie goed in elkaar steekt, is Birds adagium, krijg je alles voor elkaar. Zie daar de gedachtengang van een perfectionist, die de naam heeft om tijdens interviews op te stappen wanneer hem een domme vraag wordt gesteld. Waarom een slechte film maken als dit kan worden voorkomen?

In navolging van De Palma, Woo en Abrams is ook de handtekening van Bird het meest zichtbaar in zijn actiescènes. Bijna instant-klassiek in Mission Impossible: Ghost Protocol is wat dat betreft Cruise' klimpartij aan de spiegelende buitenkant vanaf de 123ste verdieping van de Burj Khalifa-wolkenkrabber in Dubai, met 828 meter momenteel de hoogste toren ter wereld.

Cruise klimt, hangt, valt, hangt, klimt opnieuw en slingert zich uiteindelijk met een verrukkelijk ongeloofwaardige sprong richting veiligheid. De camera volgt de geheim agent zo dicht op de huid dat de peilloze diepte onder hem bijna hallucinant wordt. Het moment is niet volledig geënsceneerd; Bird verwijderde enkele ramen van het gebouw om Cruise zo goed mogelijk in beeld te brengen.

In Birds universum blijkt 's werelds hoogste toren vervolgens niet ver verwijderd van zijn spel met de zwaartekracht in de keuken van een chique Frans restaurant. De beweeglijke sprongetjes van het ratje Remy in Ratatouille - van het kruidenkastje via een pannendeksel naar het aanrecht en de keukenvloer - komen op hetzelfde neer, alleen de omvang verschilt.

In Mission Impossible: Ghost Protocol duikt de camera door muren - of valt het beeld mee wanneer een personage van een gebouw af springt. Nieuw is zo'n in totale vrijheid bewegende camera niet - denk aan een film als Panic Room van David Fincher, die zijn bestaansrecht ontleent aan de ogenschijnlijk zwaartekrachtloze camera, maar met Bird aan het roer is de indirecte invloed van animatie op live-actionspeelfilm zelden zo duidelijk geweest.

Brad Bird blijft speelfilms met 'echte' acteurs maken. Voor volgend jaar staat de adaptatie van James Dalessandro's roman 1906 in de planning. Drie jaar geleden werkte hij ook al even aan de film over de nasleep van de aardbeving in San Francisco op 18 april 1906.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden