Nieuws

Is invloed op de koers en het leiderschap bij het CDA te koop?

Drie sponsoren, die samen bijna 1 miljoen euro hebben gestort in het CDA-campagnepotje, hebben daarmee invloed gekocht op de koers van de partij. Deze explosieve aantijging is een van de opmerkelijke aanklachten die Pieter Omtzigt deed in de donderdag uitgelekte notitie. Wie zijn die drie donoren?

Hugo de Jonge (l) nadat hij nipt de lijsttrekkersverkiezing van het CDA van Pieter Omtzigt (r) had gewonnen. Donateurs van het CDA zouden liever Omtzigt of Hoekstra als lijsttrekker hebben gezien. Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant
Hugo de Jonge (l) nadat hij nipt de lijsttrekkersverkiezing van het CDA van Pieter Omtzigt (r) had gewonnen. Donateurs van het CDA zouden liever Omtzigt of Hoekstra als lijsttrekker hebben gezien.Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

Het CDA staat in brand sinds Omtzigts analyse van wat er bij de christen-democraten fout ging in de Tweede Kamerverkiezingen was uitgelekt via weblog GeenStijl. Naast spijkerharde kritiek over de onveilige werksfeer en een beschrijving hoe hij als kritisch Kamerlid door de partij zou zijn tegengewerkt en gekleineerd, suggereert Omtzigt dat ‘bijna 1 miljoen van het campagnebudget van 3 sponsoren lijkt te komen’. Deze donoren zouden er ‘met iemand in het campagneteam’ belang bij hebben om het verkiezingsprogramma aan te passen. ‘Het maakt het CDA kwetsbaar’, schrijft het Kamerlid dat momenteel overwerkt thuis zit.

In het document is te lezen dat Omtzigt het signaal krijgt dat donateurs eind november vorig jaar liever Wopke Hoekstra of hem als lijsttrekker zien, in plaats van Hugo de Jonge. De Jonge treedt, volgens Omtzigt onder druk van de partij, 10 december terug en een dag later neemt Hoekstra het partijleiderschap over.

Met Hoekstra aan het roer worden aanpassingen in het programma doorgevoerd die verbazing wekken bij Omtzigt. ‘Deze wijzigen het programma substantieel. Andere zijn gewoon inhoudelijk niet consistent.’ Onder meer de verhoging van het minimumloon verdwijnt. De suggestie dringt zich op dat niet alleen invloed op het partijprogramma, maar ook het partijleiderschap bij het CDA te koop is.

Hoekstra bestrijdt kopen van invloed

Volgens interim-partijvoorzitter Marnix van Rij is met de donaties niets gebeurd dat het daglicht niet kan verdragen. ‘Verantwoording zal in de jaarrekening van 2021 plaatsvinden, zoals dat moet’, zei hij op Radio 1. CDA-leider Hoekstra verzekerde dat sponsoren geen invloed op het verkiezingsprogramma hebben gekocht. ‘Geen sprake van.’

De grote vraag wie de drie sponsoren zijn waar Omtzigt over spreekt, wil het CDA op dit moment niet beantwoorden. Volgens een zegsman is zorgvuldigheid geboden, en na overleg met de betrokken partijen wordt op korte termijn opheldering beloofd.

Politieke partijen zijn verplicht giften boven de 4.500 euro te melden bij het ministerie van Binnenlandse Zaken. ‘Doordat partijen verplicht zijn om grotere giften openbaar te maken, kan niemand anoniem politieke invloed ‘kopen’, luidt de uitleg op de website van de rijksoverheid.

Slinkend ledenaantal

Giften aan politieke partijen zijn doodnormaal, al lijkt het belang van het binnenhalen van flinke donaties de laatste jaren steeds groter te worden. De ledenaantallen en daaraan verbonden contributiegelden laten de afgelopen jaar een dalende trend zien. Twintig jaar geleden telde het CDA nog 80 duizend leden, in 2010 waren dat er 67 duizend. De meest recente telling van het Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen komt uit op 37 duizend leden.

D66 (27 duizend leden) en PvdD (19 duizend leden) zagen vlak voor de verkiezingen hun campagnekas aangevuld worden met een gift van respectievelijk 1 miljoen euro en 350 duizend euro van techondernemer en miljardair Steven Schuurman. Over de reden voor zijn donatie sprak hij openlijk in diverse media: hij steunt deze partijen vanwege hun strijd in de klimaatcrisis. D66 zei daarover destijds in Trouw dat de donatie ‘nooit mag leiden tot tegenprestaties’.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden