Is iedereen gewapend tegen lage rente voor lange tijd?

Net toen voor het eerst sinds de crisis de goeie oude tijd van rentes van 4 procent leek terug te keren - en sommigen bijna in paniek nog snel een hypotheek af- of oversloten - daalt de rente alweer.

Het rendement op de tienjarige Duitse obligatie (Bund) is in vergelijking met vorige maand gehalveerd: van 0,4 naar 0,2 procent. De tienjarige rente op de Amerikaanse staatsobligatie (treasury), die na de verkiezing van Trump even opliep tot 2,6 procent, is terug op het niveau van de tijd dat Hillary Clinton de gedoodverfde winnaar van die verkiezingen was.

En ondanks de drie renteverhogingen van de Amerikaanse Fed is er geen reden om rentestijgingen in te calculeren. Het Internationaal Monetair Fonds (IMF) vreest dat het Westen nu al in een Japanscenario van 'low-for-long' verzeild is geraakt. Kenmerken zijn een lage groei en lage rente waarbij het verschil tussen de korte rente (driemaandsdeposito's) en lange rente (hypotheken) klein zal zijn, zo zegt het IMF in het woensdag gepresenteerde Global Stability Report. Een low-for-long (laag voor lang) is niet leuk voor spaarders, maar zeker ook niet voor banken, verzekeraars, vermogensbeheerders en pensioenfondsen - de hoofdrolspelers in het zo kwetsbaar gebleken financiële systeem.

Om zich aan de nieuwe realiteit aan te passen zullen ze hun verdienmodellen drastisch moeten veranderen. 'Een lage groei en een vergrijzende bevolking zullen leiden tot minder vraag naar krediet en meer aanbod van spaargeld', schrijf het IMF. Dat wordt versterkt doordat uit onderzoek blijkt dat ouderen minder risicodragende beleggingen (aandelen) durven aan te houden omdat ze verliezen niet kunnen opvangen met loonstijgingen. Veel spaarbanken die hun particuliere klanten geen negatieve rentes in rekening durven te brengen, zullen nog meer duur, bijna ongewenst, spaargeld aangeboden krijgen.

Het klassieke levensverzekeringsmodel met een gegarandeerde uitkering zal bij low-for-long ook niet meer werken. Vermogensbeheerders krijgen eigen problemen. Beleggers proberen bij lage rendementen de kosten van beleggingen te drukken door massaal in goedkope indexbeleggingen - trackers - te stappen. 'Dat kan de stabiliteit van de markt ondermijnen', meent het IMF.

Banken op hun beurt zouden grote risico's kunnen gaan nemen om toch voldoende rendement te halen in een periode dat met name de Amerikaanse president Trump banken juist meer bewegingsvrijheid wil gunnen. Het IMF heeft berekend dat het rendement op eigen vermogen van banken bij een blijvende rente van 1 procent daalt van 10,5 tot 7,8 procent.

Banken zullen genoodzaakt zijn tot schaalvergroting en kostenbesparingen (minder filialen en personeel en hogere provisies voor betaaldiensten), verzekeraars en pensioenfondsen zullen hun regelingen moeten aanpassen.

En wie de goeie ouwe tijd terugwil, is aangewezen op nostalgienet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.