Column

Is Hollandse ziekte besmettelijk?

De Hollandse ziekte is even Nederlands als boerenkool met worst.

Beeld Thinkstock

Uitdrukkingen in het Engels met het woord Dutch erin betekenen doorgaans weinig goeds. Een Dutch sandwich is een witwasconstructie, Dutch generosity is gierigheid, Dutch double shuffle is vals spelen en Double Dutch is onzin uitkramen. En dan vermeld ik hier niet eens de tientallen termen die met overmatig drankgebruik (Dutch courage is dronkemansmoed en Dutch concert is dronkemanslawaai) of met seks (Dutch bang is een vluggertje, een Dutch wife een opblaaspop) te maken hebben.

Van nog niet zo heel lang geleden dateert ook het begrip Dutch disease (Hollandse ziekte). The Economist bedacht de term in 1977 voor een land dat dankzij zijn rijke gasvoorraden de waarde van zijn munt zag stijgen, waardoor industriële bedrijven zoals in de scheepsbouw en textiel niet meer konden concurreren en de werkloosheid steeg. Met als bijkomende kwaal: de opbrengsten van het aardgas werden niet gebruikt voor investeringen in activiteiten die de toekomstige economie zouden versterken, maar werden 'verjubeld'.

In 1982 werkten de economen W. Max Corden en J. Peter Neary de Dutch disease uit in een klassiek economisch model. Het trachtte het grondstofverschuivingseffect te berekenen, waarbij een land door de stijgende prijs van grondstoffen (olie, gas, koper, bauxiet, ijzererts) of landbouwproducten (koffie, graan, cacao) de ene sector zag opbloeien, maar andere sectoren, zoals diensten of industrie, door het valuta-effect zag krimpen. En doordat in de delfstoffensector weinig mensen werkten, was het gevolg per saldo banenverlies. Zo werd een rijke voorraad grondstoffen eigenlijk van een lust tot een last.

Dankzij de grondstoffen-boom in het eerste decennium van de 21ste eeuw zouden veel economieën in de wereld door de Hollandse ziekte moeten zijn getroffen. Maar volgens onderzoek van het Internationaal Monetair Fonds is deze relatie moeilijk zo niet onmogelijk vast te stellen. Hollandse Ziekte komt vaker niet voor dan wel: Noorwegen en Groot-Brittannië kenden nauwelijks industriële afbraak na de vondst van Noordzee-olie.

Hetzelfde geldt voor Indonesië na de olieprijsexplosie of Nieuw-Zeeland na de zuivel-boom. Vaak profiteert de eigen industrie zelfs van de stijgende vraag naar grondstoffen, omdat die hierdoor efficiënter en kapitaalintensiever wordt ingericht. Maar een veel belangrijkere verklaring is dat een supercyclus in grondstoffen meestal gepaard gaat met een wereldwijde economische hausse. En hoogconjunctuur gaat gepaard met toenemende vraag naar industriële producten in alle landen.

Niemand hoeft bang te zijn dat de Hollandse ziekte besmettelijk is, zoals het model van Corden en Neary suggereerde. Het is alleen besmettelijk als de opbrengst van de natuurlijke rijkdommen over de balk wordt gesmeten. En dat doen we vooral hier. De Hollandse ziekte is even Nederlands als boerenkool met worst.

Reageren? p.dewaard@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden