Is hiphop dood?

Een paar weken geleden trof ik deze blog bijdrage op de site van The Guardian aan. Popjournalist Simon Reynolds gaat hier in op een artikel dat een maandje eerder in de New Yorker stond waarin Sasha Frere Jones 2009 benoemt als het jaar dat hiphop 'dood' ging. Drie jaar later dus dan dat Nas dat deed in zijn Hiphop Is Dead.

Ik raad iedereen aan Reynolds te lezen (en door te linken naar de column in de New Yorker) want er wordt veel waars in beweerd. Maar hebben ze gelijk? Is Hiphop dood?

Wat mij betreft wel. Tenminste als je hiphop beschouwt als het genre waarin zo ongeveer iedere week wel een prachtnummer uit naar boven kwam drijven, zoals dat midden jaren negentig het geval was. Of een genre dat zowel in de mainstream als in de underground floreerde. Ik kocht midden jaren negentig zeker tien 12 inch singles per maand, de meesten vind ik nog altijd hardstikke goed. Of het nu om Fugees, Dr. Dre, Group Home of The Pharcyde gaat.

Natuurlijk, ik moest me er ook wel van op de hoogte stellen want ik was dj en hiphop was een perfect dansbaar alternatief voor de begin jaren negentig steeds dominanter wordende house-cultuur.

Maar ik vond het ook echt opwindende, spannende en feestelijke muziek. En dan heb ik het nog niet eens over de Wu-Tang Clan en alle satellieten gehad. Ik krijg nog altijd kippenvel van als Liquid Swords en Only Built For Cuban Linx en schiet nog in de lach als ik aan dat krankzinnige optreden van Old Dirty Bastard in een bomvol Paradiso denk.

Maar er was ook hiphop waar ik niet zoveel mee kon, waaronder zo ongeveer alles van 2Pac, behalve dat geweldige California, maar dat was vooral dankzij Dr. Dre. Of later dat hele gedoe met Master P.

De dingen die ik lelijk vond werden in Surinaams-Antilliaanse kringen juist het best gewaardeerd. Eigenlijk is er altijd al een groot onderscheid geweest tussen hiphop die wij blanke muziekliefhebbers mooi vonden, en de hiphop die door zwarte home boys het meest gewardeerd werd.

In het prachtboek Alleen Maar Nette Mensen beschrijft Robert Vuijsje bij monde van zijn protagonist David Samuels, dit verschil heel goed.

Witte mensen luisteren niet naar alle zwarte muziek. Het is nodig dat er maatschappijkritische teksten worden gezongen, of er moet een artistieke pretentie zijn die voldoet aan de witte maatstaf, anders vinden ze het te oppervlakkig. Zwarte muziek die puur bedoeld is als vermaak-dat mag niet. Het moet echte kunst zijn zoals Erykah Badu, of Jill Scott of Angie Stone.

(...)

Blanke mensen luisteren naar oude R&B, dat vinden ze authentiek en met hart en ziel gemaakt. Nieuwe R&B vinden ze nep en te glad.

Zo is het precies. Ook wij blanke wat oudere popjournalisten holden in 1990-1991 bijvoorbeeld nog achter Public Enemy aan, terwijl de zwarte kids Eazy-E en de vroege platen van N.W.A of de ranzige 2 Live Crew veel spannender vonden.

Maar goed, je had toen in elk geval nog een keuze: platte ranzigheid of intellectueel verantwoorde, vernieuwende muziek. Public Enemy is tot op de dag van vandaag weliswaar vooral een band die gewaardeerd wordt door (blanke) rockliefhebbers, maar was er nog maar een andere rapcrew of MC over wie vandaag de dag hetzelfde kan worden beweerd.

Eminem? Lijkt me voorbij. Jay-Z? Ik geef toe dat ik een late bekeerling ben, maar die nieuwe Blueprint is, zoals in de stukken waarnaar ik verwijs wordt onderstreept, echt geen schim van de eerste uit 2001.

Lil' Wayne? Zijn Tha Carter III van vorig jaar vond ik maar voor de helft te pruimen.

Maar misschien ligt het ook wel allemaal aan mezelf, en ben ik gewoon hiphop moe geworden, zult u zeggen.

Dat dacht ik ook even, maar eigenlijk sinds ik Reynolds' stuk las, is er een plaat die ik iedere dag met steeds meer plezier een paar keer draai. Only Built For Cuban Linx Pt II van Raekwon.

Ja de sequel van zijn legendarische plaat uit 1995.

Veel Wu-Tang maatjes (vooral RZA en Ghostface Killah) doen mee op dit album dat op een rare manier toch nostalgie ontstijgt.

Ik geniet volop van de maffe kung fu (Shaolin') samples, de soulcitaten, de rauwe raps, het geflirt met de straatcultuur waar deze rappers al lang geen deel meer van uit maken, en vooral van de manier waarop al deze onderdelen gecombineerd worden.

Ik had niet gedacht ooit nog zo enthousiast over een Wu-Tang productie te worden, maar zo hoor ik het toch weer graag.

Raekwon tekent ook voor het prijsnummer op een andere plaat die hiphop nog even uit de dood houdt: Clean van Blakroc.

Blakroc dat is het trashblues duo The Black Keys die de samenwerking gezocht hebben met een aantal rappers, waaronder Raekwon en Mos Def.

Ik had altijd al een hekel aan de samensmelting van hiphop en rock. Allemaal lomp gedoe, vooral in de tijd dat de soundtrack van Judgment Night toonaangevend was, leidde tot wanstaltige muziek van Limp Bizkit tot Linkin' Park. Nu Metal heette dit gedrocht.

Daar lijkt Blakroc gelukkig niet op. Er worden ook geen samples gebruikt en er staat geen lompe dj doorheen te scratchen. Stay Off The Fucking Flowers met Raekwon is echt een geweldige tune: spannend, opzwepend en vooral anders dan de meest hiphop/rock. Minstens zo fascinerend is het openingsnummer Coochie, gebouwd rond een tekstflard van wijlen Old Dirty Bastard, die zich hier voorstelt als Dirt McGirt.

Doet me erg denken aan OutKast, (where are they now?).

Kortom twee signalen dat hiphop nog best wat potentieel heeft, bovendien hebben we in Nederland nog Typhoon, Fakkelbrigade, De Jeugd Van Tegenwoordig en natuurlijk Kyteman's Hiphop Orchestra.

Genoeg? Ja, maar ook het Nederlandse hiphop-aandeel is wel eens groter en beter geweest. Het wachten is ook hier op een plaat met de impact van Opgezwolle's Eigen Wereld. Ik kan me vergissen, maar ik heb het idee dat hiphop ook hier minder breed gedragen wordt dan een paar jaar geleden.

Maar om het genre meteen dood te verklaren gaat natuurlijk te ver.

Ook jazz is lang geleden al doodverklaard. Maar zoals Frank Zappa in de jaren zeventig al zei (op zijn live-plaat Roxy & Elsewhere als ik het wel heb: Jazz is not dead it just smells funny.

Hiphop is niet dood, het ruikt alleen wat raar. Tijd voor een opfrisbeurt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden