Analyse Afghanistan

Is het vredesproces in Afghanistan nu terug bij af?

Navo-militairen in Kabul, vlak nadat op deze plek een autobom was afgegaan. Beeld AP

President Donald Trump heeft dit weekeinde vredesonderhandelingen met de Taliban abrupt gestaakt en een geheime ontmoeting in de VS afgeblazen. De Taliban waarschuwden direct dat dit Amerikaanse levens gaat kosten. Is de kans op vrede in Afghanistan verkeken? Vijf vragen over de besprekingen tussen de Taliban en de VS.

Hoe ver waren de besprekingen gevorderd?

De Taliban en de Amerikaanse hoofdonderhandelaar Zalmay Khalilzad meldden begin vorige week dat, na een jaar onderhandelen in de Golfstaat Qatar, een akkoord binnen handbereik was. Het voorzag in een geleidelijke terugtrekking van Amerikaanse troepen, in ruil voor de garantie dat Afghanistan nooit meer een uitvalsbasis zou worden voor terreurgroepen als Al Qaida. Deze week is het 18 jaar geleden dat Al Qaida aanslagen pleegde op het World Trade Center in New York en het Pentagon in Washington. Al Qaida-leider Osama Bin Laden genoot destijds de bescherming van het Taliban-bewind in Kaboel. 

Waarom haalde Trump een streep door de onderhandelingen?

Via Twitter liet president Trump zaterdag weten dat hij de Taliban niet wil ontvangen. ‘Ik heb de ontmoeting onmiddellijk geannuleerd en vredesbesprekingen stopgezet.’ Dit gebeurde nadat ze de verantwoordelijkheid hadden opgeëist voor een aanslag in de Afghaanse hoofdstad Kaboel. Daarbij kwamen donderdag een Amerikaanse sergeant, een Roemeense Navo-militair en zeker tien burgers om het leven.

Trump onthulde dat hij van plan was zondag op het presidentiële buitenverblijf Camp David niet alleen Taliban-leiders te ontvangen, maar ook – afzonderlijk - de Afghaanse president Ashraf Ghani. Volgens Amerikaanse media had Trump de hoop dat beide partijen vervolgens, voor het eerst, rechtstreeks met elkaar zouden praten. Tot dusverre weigeren de Taliban dat, omdat ze de regering in Kaboel zien als een ‘marionet’ van de VS. Ghani riep de Taliban zondag op alsnog met de regering te praten, ook al zijn de gesprekken met de Amerikanen vastgelopen. Ook de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Mike Pompeo zei dat het hoog tijd is voor overleg tussen de Taliban en regering in Kaboel.

Het tijdstip van de voorgenomen ontmoeting in Camp David, vlak voor de herdenking van de terreurdaden, deed in de VS veel wenkbrauwen fronsen. Door de Taliban welkom te heten op Amerikaanse bodem, zou Trump legitimiteit verschaffen aan een groepering die de Afghaanse bevolking terroriseert en steeds meer grondgebied verovert.

Zijn de Taliban wel geïnteresseerd in een vredesakkoord?

Volgens Trump en onafhankelijke waarnemers proberen de Taliban met behulp van geweld hun positie aan de onderhandelingstafel te versterken. Vorig weekeinde nog vielen ze twee provinciale hoofdsteden in het noorden van Afghanistan aan. Dankzij Amerikaanse luchtsteun konden Afghaanse veiligheidstroepen hen verdrijven. Afghaanse en buitenlandse experts zinspeelden dit weekeinde op ernstige verdeeldheid in de Taliban-gelederen. De onderhandelaars in Qatar zouden niet gesteund worden door commandanten van de Taliban in Afghanistan en het grensgebied met Pakistan, van waaruit ze veelal opereren. Ook Trump zei dat de onderhandelaars waarschijnlijk ‘niet de macht hebben’ om een akkoord te sluiten.

Is het vredesproces nu terug bij af?

De Amerikaanse nieuwszender CNN meldde zondag, op gezag van anonieme bronnen in Washington, dat de VS en de Taliban nieuwe data voor onderhandelingen proberen te vinden. Er is president Trump veel gelegen aan een succesvolle afronding, omdat hij tijdens de verkiezingscampagne van 2016 heeft beloofd de Amerikaanse troepen terug te halen uit Afghanistan. Sinds ‘9/11’ zijn meer dan 2.300 Amerikaanse militairen omgekomen in het land. Momenteel zijn er nog zo’n 14 duizend troepen gelegerd. Volgens het conceptakkoord van Trumps hoofdonderhandelaar Khalilzad en de Taliban zouden 5.000 van hen de komende maanden vertrekken.

Kan Trump zijn verkiezingsbelofte nakomen?

De Afghaanse president Ghani, die deze maand herkozen hoopt te worden, heeft steeds aangedrongen op een blijvende aanwezigheid van Amerikaanse en Navo-troepen. Die bestrijden de Taliban en trainen Afghaanse veiligheidstroepen. Ook de Amerikaanse legertop is van mening dat het onder huidige omstandigheden onverantwoord is ‘the boys’ terug te halen. Dat vindt ook de gezaghebbende Republikeinse senator Lindsey Graham. Trump zei vorige maand dat hij bereid is 6.800 troepen te handhaven, zonder een termijn te noemen. Dit weekeinde verzuchtte hij: ‘Hoeveel decennia willen zij (de Taliban, red.) nog vechten?’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden