Is het ongezond te drinken bij het eten?

Is het ongezond te drinken bij het eten?

Beeld Valentina Vos

Metselen heet het: eten en drinken tegelijk. In het boek Hoe hoort het eigenlijk?, de 75 jaar oude etiquettebijbel van Amy Groskamp-ten Have, worden die tafelmanieren streng afgeraden: 'Niet drinken met eten in den mond.' Is het alleen maar onbeschoft om je boterham of warme hap weg te spoelen met water, een glas melk of een blikje bier of is het ook ongezond, zoals moeders hun kinderen nog altijd voorhouden?

Curieuze onderzoeken zijn het, waarbij vrijwilligers bijvoorbeeld pannenkoeken met aardbeienjam combineren met een glas rode wijn. Daarna wordt met behulp van een ademtest, geluidsgolven, of een katheter bestudeerd wat er in de maag met de voedselbrij gebeurt. Wie drinkt bij het eten, blijkt minder goed te kauwen, waardoor minder speeksel wordt aangemaakt. Maar dat kan voor de vertering geen probleem opleveren, zegt hoogleraar neurogastro-enterologie en motoriek André Smout (AMC). Het enzym dat de speekselklieren maken, kan ook verderop in het spijsverteringskanaal worden toegevoegd, zegt hij, want het wordt in ruime mate door de alvleesklier geproduceerd.

Eenmaal in de maag kan de combinatie van vast voedsel met vloeistof wel tot klachten leiden. Water is onschuldig maar bier en wijn stimuleren de productie van maagzuur. Bovendien, zegt Smout, verlaagt alcohol de druk in de slokdarmkringspier, de afsluiting tussen maag en slokdarm, waardoor die makkelijker open gaat. Zo vergroot het wijntje bij het diner de kans op zuurbranden. Metselen blijkt daarnaast invloed te hebben op de snelheid waarmee de maag wordt geleegd.

Bij water is er opnieuw niets aan de hand. Maar toen Britse en Australische wetenschappers vrijwilligers rundvlees en kippenlever lieten combineren met een dextrose-oplossing, constateerden ze dat het vaste voedsel veel langer in de maag bleef. Amerikaanse onderzoekers die wielrenners een sportdrankje gaven, concludeerden dat het voedsel in hun maag daarna 25 procent trager werd doorgesluisd.

Het is de twaalfvingerige darm, het eerste deel van de dunne darm, die daarvoor verantwoordelijk is, legt Smout uit. Daar zitten receptoren die de hoeveelheid glucose, vet en aminozuren meten, maar ook de zuurgraad en de concentratie van de maaginhoud die langskomt. Zodra die receptoren worden gestimuleerd, wordt via zenuwbanen en de afgifte van hormonen een rem gezet op de lediging van de maag.

De vraag is uiteraard: is het slecht als je maag er wat langer over doet? Smout kan geen negatieve gevolgen bedenken voor de vertering van het voedsel in de darmen: die vindt gewoon wat later plaats. Metselen kan wel op een andere manier effect op de gezondheid hebben. Als het vaste voedsel trager de maag verlaat en de maag dus geruime tijd opgerekt blijft, houdt het verzadigingsgevoel langer aan. Wie drinkt tijdens of vlak voor de maaltijd, eet daardoor gemiddeld minder, aldus Smout.

Dat kan voordelig zijn. Britse wetenschappers schreven vorige maand op de site van het vakblad Obesity over een onderzoek bij 84 mensen met overgewicht. De helft van hen moest drie maanden lang vlak voor iedere maaltijd een halve liter water drinken. Na afloop was de watergroep ruim een kilo meer gewicht kwijt dan de groep die vooraf niet had gedronken.

Metselen aan tafel biedt dus vooral een onbehouwen aanblik, maar ongezond is het meestal niet. Behalve als drinken tijdens het eten extreme vormen aanneemt. Wie bij elke maaltijd een liter suikerhoudende frisdrank nuttigt, is niet goed bezig. Frisdrank levert niet alleen nutteloze en dikmakende kilocalorieën, zegt Smout, maar geeft ook snel een vol gevoel, waardoor de vezels, de vitamines en de mineralen op het bord of in de broodtrommel achterblijven.

Alleen mensen met ondergewicht en patiënten die een maagverkleining hebben ondergaan, kunnen beter niet eten en drinken tegelijk. Zij raken dan te snel verzadigd of krijgen last van hun ingewanden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden