Column

Is het niet achterhaald om laptops in collegezalen te verbieden?

Met Yra van Dijk, de hoogleraar Moderne Nederlandse Letterkunde uit Leiden die laptops uit collegezalen bande, studeerde ik begin jaren negentig van de vorige eeuw in Amsterdam.

Yra van Dijk geeft college.

Met Yra van Dijk, de hoogleraar Moderne Nederlandse Letterkunde uit Leiden die laptops uit collegezalen bande, studeerde ik begin jaren negentig van de vorige eeuw in Amsterdam. Toen leuterde je oeverloos in belendende koffiehuizen en cafés, want we hadden nog geen internet. Zo niet Yra. Als ik me pas na uren in de bibliotheek vertoonde om een paar loden pagina's Horkheimer en Adorno weg te werken (De dialectiek der Verlichting, over de nieuwe barbarij van de technologisch opgevoede massa), zat zij daar al een dag lang grondig te lezen.

'Als íemand altijd al geconcentreerd was, dan jij', zeg ik dus, als we elkaar na jaren terugzien in haar werkkamer in Leiden. 'Maar nu niet meer', lacht zij. Ze zit op Facebook, twittert, zelfs Yra van Dijk raakt haar focus kwijt. Hoogleraren hebben het tegenwoordig allemaal over 'twenty-first century skills' die studenten moeten aanleren, zegt ze. 'Nou: ik vind concentratie dus echt dé skill voor de eenentwintigste eeuw.'

Lijkt mij ook, maar mijn kinderen van 12 en 14 vinden dat ik niet zo 'de schuld van alles aan internet moet geven'. Zij beschouwen hun computers eerder als een vertrouwd lichaamsdeel. Mijn dochter kreeg dit jaar in de brugklas nog maar vier studieboeken, de rest leert ze soepel via haar laptop. Is het dus niet totaal achterhaald om millennials hun laptops in de collegezaal te verbieden? Yra, droogjes: 'Mij lijkt het toch wel belangrijk dat ze de computer leren onderscheiden van hun eigen hoofd.'

Aantekeningen moderne letterkunde.

Het 'genetwerkt zijn' als moderne manier van denken, daarnaar is nog veel te weinig onderzoek gedaan, zegt ze. En er wordt gek genoeg ook nauwelijks op aangedrongen. Toch voeren we het 'genetwerkt leren' klakkeloos in. 'Maar als je geen dingen meer uit je hoofd leert, dan verandert dat hoe je denkt.'

Hoe? Tja. Dat wéten we dus nog niet precies. Yra: 'Maar ik zou het wel eerst wíllen weten. Wat we zeker al verleren, is fysiek aanwezig zijn'.

Haar dochter kan eindeloos appen met een vriendin die 300 meter verderop woont. 'Wij hingen uren bij vriendinnen op de kamer. En dan frunnikte je intussen aan elkaars haar.' Is het heel erg als dat verdwijnt? Er komen via sociale media ook veel contacten bij. Yra begint nu over het gevoel aan zombies college te geven. Het belang van 'fysieke presentie' en 'interageren' voor concentratie en het ontwikkelen van empathie. Dat is al wél onderzocht. Zelfs wie in college iets op zijn laptop opzoekt dat belangrijk is voor de stof, wordt te veel afgeleid. 'Je moet niet multitasken, maar luisteren.'

Buiten staan Charlotte de Beus en Lotte van den Bosch, tweedejaarsstudenten ('Wij zijn niet representatief, wij zijn ontzettend braaf'). Ze laten aantekeningen zien: alles met de hand, netjes gestructureerd. Lotte studeert ook rechten. Daar maken ze alle aantekeningen op de laptop, zegt ze. 'Veel studenten zijn bang dingen te missen, omdat ze zelf geen hoofd- en bijzaken meer kunnen onderscheiden. Online doen de lijstjes 'trending topics' dat voor je.'

Even later zit ik bij Yra's college 'Tekst en Medium', over technologie en literatuur, voor derdejaars. Straks gaat het over filosoof en mediatheoreticus Marshall 'The medium is the message' McLuhan. Hidde (23) doet Swahili als bijvak en ontdekte daar dat het leren van volkomen nieuwe woorden stukken sneller gaat als je ze opschrijft, dan met een app. Pien (23) ontdekte na drie jaar laptop een 'superhandige studiemethode': ze gebruikt nu schriften. Julia (23) leerde pas in een cursus 'timemanagement' handmatig aantekeningen maken. Daarvoor tikte ze alles op uit angst iets te missen: 'En thuis maakte ik daar dan een samenvatting van.'

Interessant, zegt Yra.'Want toen wij college volgden, deden we het precies andersom.'

Lotte van den Bosch en Charlotte de Beus.

'Hoe ging dat vroeger dan?', vraagt Julia.

Ik: 'Wij schreven dingen puntsgewijs op.'

Joh, zeggen de studenten.

Yra: 'Er waren nog geen powerpoints.'

Joh!, zeggen de studenten.

Nu beginnen ze over een plaag van docenten die 'een bak met powerpointslides leegkieperen', maar in hun eigen verhaal nauwelijks meer laten horen wat belangrijk is. Terwijl een hoorcollege toch structuur moet bieden, bromt Yra nu.

'Structureren lijkt me ook wel een twenty-first century skill voor docenten', zeg ik.

Ja, zegt Yra, 'misschien moeten we ook alle powerpoints de collegezaal uit gooien'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden