Is het morele risico in de zorgverzekering geen punt?

.

Totale solidariteit is een mooi ideaal. Vooral in de zorg. De gezonden betalen voor de zieken - hoe vaak die ook de deur van de dokter plat lopen.

Toen Doe Maar Veilig in het ziekenfonds zong was dat doel bijna bereikt. Maar daarna keerde het tij.

Zelfs linkse mensen willen nu niet meer opdraaien voor de zorgkosten van mensen die ongezond leven of onverantwoorde risico's nemen. Wie zich na een levertransplantatie van twee ton weer een coma zuipt, hoeft niet op veel solidariteit te rekenen. Net zo min als iemand die na een bypass weer een pakje Gauloises wegpaft of iemand die de Mount Everest gaat beklimmen nadat hij aan de Matterhorn twee tenen heeft verloren. Solidariteit is mooi, maar alleen met mensen die dezelfde risico's lopen.

Dit is een van de motieven voor het wettelijk eigen risico van 385 euro in de zorg. Van de 13,7 miljoen verzekerden soupeert 51 procent of 6,9 miljoen dat momenteel volledig op. Over wat de resterende 49 procent precies betaalt is geen openbare informatie. Maar uit eerder onderzoek van Vektis blijkt dat 19 procent of 2,7 miljoen verzekerden geen enkel beroep doet op klinische zorg en dat derhalve ook geen eigen risico wordt betaald. Tot slot zijn er 4,1 miljoen (30 procent) verzekerden die een deel van het eigen risico opmaken. Gemiddeld betalen zij 123 euro zelf.

Het wettelijk eigen risico brengt 3,2 miljard euro op - slechts 3,5 procent van de totale zorgkosten in Nederland. Dat is 230 euro per verzekerde. Als het eigen risico zou worden geschrapt - en de rekening niet wordt afgeschoven naar zogenoemde 'oneindige reserves' van de zorgverzekeraars - zou de premie met 230 euro omhoog moeten. De 19 procent Nederlanders die nu geen kosten hebben en de 25 procent die minder dan 230 euro claimt, gaan er dan op achteruit. De mensen die nu de volledige 385 euro betalen gaan er 155 euro op vooruit. Dat is 13 euro per maand. Anders gezegd: het is vijf euro minder dan een Ziggo-kabelabonnement per maand.

Hoewel gezondheid deels geluk is, zou het een aanmoedigingspremie voor een gezonde levensstijl kunnen worden genoemd. Mensen die weten dat ze zelf voor klinische zorg moeten betalen, doen meer aan preventie (gezonder eten, meer bewegen) dan mensen die weten dat de staat of gemeenschap betaalt. Als de verzekering alle zorgkosten dekt, draaien mensen financieel niet meer op voor een ongezonde levensstijl.

In de bancaire wereldje heet dit het moral hazard (morele risico). 'Too big to fail'-banken kunnen alle risico's nemen met kredieten en waardepapier omdat ze weten dat ze door de staat gered worden als het mis gaat. Zo lang handelaren geld voor de bank verdienen, mogen ze onverantwoorde risico's nemen. Iedereen - nou ja: bijna iedereen - vindt dat deze moral hazard moet worden aangepakt.

In de zorg is iedereen daarvan heel wat minder overtuigd. Maar 385 euro eigen risico moet kunnen.

Reageren? p.dewaard@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.