Feiten voor bij de borrelvirusuitbraak

Is het al tijd voor coronapaniek?

Het coronavirus kan zich ontwikkelen tot een ramp zo groot als de Spaanse griep, zeggen onheilsprofeten. Daar valt best wat op af te dingen.

Reizigers dragen gezichtsmaskers bij aankomst op Ivalo Airport in Filand. Beeld via REUTERS

U kent de gesprekspartners wel die met een borrel en een bitterbal het einde der tijden aankondigen. Deze keer vertellen ze dat het coronavirus uit China ons gaat treffen. Hun argument: waar we het sars-virus nog redelijk snel in zijn opmars wisten te stuiten, hebben ziektekiemen tegenwoordig vrij spel door de globalisering. Ondanks de vergrendeling van complete steden, verspreidde het virus uit de Chinese metropool Wuhan zich de afgelopen week al naar landen als Thailand, Japan, Vietnam, Zuid-Korea en zelfs de Verenigde Staten. Wordt dit de nieuwe Spaanse griep, de pandemie die een eeuw geleden tientallen miljoenen doden eiste? Of bent u immuun voor paniekpraat en kunt u geruststellende feiten aandragen?

Van levensbelang bij elk gesprek over angstaanjagende virusuitbraken is de wet van de grote getallen. Hoe meer mensen besmet raken, hoe meer doden er uiteindelijk vallen, ook als de overlijdenskans laag is. De Spaanse griep was mede zo akelig omdat maar liefst eenderde van de wereldbevolking werd besmet. En ondanks het relatief lage risico van een gewone seizoensgriep, overlijden er tot 650 duizend mensen per jaar aan, omdat er wereldwijd wel één miljard mensen besmet raken. Ook in Nederland vallen elk jaar enkele tientallen tot honderden griepdoden, in 2018 waren het er zelfs meer dan duizend.

Andere virussen zijn juist angstaanjagend omdat de overlijdenskans erg groot is. Logisch dus dat het sars-virus zoveel ophef veroorzaakte. Van de achtduizend besmette mensen overleden er 774, in 29 verschillende landen. De ebola-uitbraak in drie West-Afrikaanse landen in 2014-2015 was nog veel erger: tot 70 procent van de besmette mensen overleed, in totaal meer dan tienduizend.

Het goede nieuws is dat de wereld uit elke virusuitbraak haar lessen trekt om effectiever op te treden en het aantal slachtoffers te beperken. Les één: virussen laten zich niet in de doofpot stoppen. De Spaanse griep kon in 1918-1919 mede zolang rondwaren doordat de oorlogvoerende landen de uitbraak stil wilden houden. Het neutrale Spanje moest haar openheid bekopen met een onflatteuze vernoeming. Bij sars probeerde China het tevergeefs met totale censuur. En hoewel er nog veel te wensen valt, gaven ze de uitbraak deze keer wel sneller toe en verloopt de communicatie beter.

Ook de hygiëne en gezondheidszorg zijn op veel plaatsen verbeterd en landen werken, verenigd door de World Health Organization, tegenwoordig beter samen. Dit wordt geïllustreerd door de wereldwijde daling van het aantal griepdoden. Tijdens de pandemieën van 1957-1958 en 1968-1969 vielen er nog één tot drie miljoen doden, bij de varkensgriep in 2009-2010 ‘maar’ een kwart miljoen. Overigens bleek dat virus milder te zijn dan sommige seizoensgriepvarianten. Ook in Nederland daalt het aantal geregistreerde griepslachtoffers gestaag. In de tweede helft van de 20ste eeuw stierven zo’n 47 op de miljoen inwoners per jaar door griepvirussen, na de eeuwwisseling zijn dat jaarlijks gemiddeld 14 doden per miljoen inwoners.

Voor het nieuwe coronavirus denkt de ‘Coalition for Epidemic Preparedness Innovation’ binnen 4 maanden een vaccin te produceren. Houd de uitbraakcijfers dus in de gaten, maar een beetje sussen bij de borrel is best geoorloofd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden