Is hernieuwd kolen delven 'water naar de zee dragen'?

Beeld de Volkskrant

De Engelse taal kent zijn eigen uitdrukking voor 'water naar de zee dragen': Bringing (of taking, carrying, selling) coals to Newcastle - kolen brengen, meenemen en dragen naar of verkopen in Newcastle.

In 1538, nog ver voor de tachtigjarige oorlog, exporteerde Newcastle-upon-Tyne al 15 duizend ton kolen. Het had geen zin om kolen naar die stad te brengen, net zoals het in Nederland weinig zin had om water naar de zee te dragen.

De excentrieke Amerikaanse zakenman en schrijver Timothy Dexter maakte er in de 18de eeuw een gevleugelde uitdrukking van. Hij verkocht met winst in de VS geproduceerde warmwaterkruiken en wollen dekens op snikhete Caribische eilanden (Aziatische kooplieden kochten ze daar op en exporteerden ze naar Siberië) en bijbels in Oost-Indië die gretig aftrek vonden bij de missie. Ooit slaagde hij er zelfs in tijdens een staking kolen naar Newcastle te verslepen.

Nadat onder Thatcher de Britse kolenmijnen werden gesloten, klopte de American National Coal Association zich op de borst duizenden tonnen kolen in de noordoostelijke industriestad te hebben verkocht. Toch is de uitdrukking nog actueel. De grootste kolenexporteur is nog altijd Newcastle, zij het Newcastle in Australië, waar kolen veel goedkoper te delven is dan in Engeland of de VS.

Het voornemen van de huidige president Trump om de Amerikaanse kolenindustrie weer nieuw leven in te blazen door een loopje te nemen met de CO2-regelgeving is tamelijk dolzinnig. Net zo dolzinnig als Thierry Baudet in het kabinet op te nemen en hem aan te laten kondigen de mijnen Emma, Wilhelmina en Maurits in Limburg weer te heropenen in het bijzijn van oude grijsaards die er in de jaren zestig nog werkten.

Net als in Nederland is in de VS de kolenindustrie weggeconcurreerd door het aardgas. Nederland had toen het gas uit Slochteren (aardbevingen leken nog ver weg) en de VS hebben nu het schaliegas.

In 2005 werd nog de helft van alle stroom in Amerikaanse energiecentrales door kolen opgewekt, nu is het nog geen derde. En dat heeft niets te maken met de milieumaatregelen van president Obama; een rechter heeft die tijdelijk opgeschort. Maar zelfs als kolen het gas weer zou vervangen levert dat nauwelijks banen op. Het werk van mijnwerkers is volledig geautomatiseerd. In de Amerikaanse mijnen wordt nu twee keer zo veel kool gedolven als in 1950, maar met eentiende van het aantal werknemers. De kolenmijnen in de VS zijn nu goed voor tachtigduizend banen en zelfs als president Trump alle milieuregels laat varen en de winning van schaliegas verbiedt (wat hij niet van plan is) zullen dat er eerder minder dan meer worden.

Overigens hebben de Britten nog een alternatief voor Bringing coals to Newcastle: Bringing Ice tot the Eskimo. Maar gezien de opwarming van de aarde en stijgende zeespiegel zal 'water naar de zee dragen' het best de tand des tijds doorstaan.

Reageren? p.dewaard@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden