IS heeft aanzuigende werking op Nederlandse vrouwen

Het kalifaat dat medio vorig jaar door Islamitische Staat (IS) werd uitgeroepen, heeft een aanzuigende werking op Nederlandse vrouwen en minderjarige meisjes. Er wonen er daar inmiddels ruim veertig. Gezamenlijk hebben ze dertig kinderen onder de tien jaar.

Strijders van Islamitische Staat in Raqqa, 30 juni 2014.Beeld reuters

'Een zorgelijke ontwikkeling', zei minister Ronald Plasterk (Binnenlandse Zaken) woensdag bij de presentatie van het AIVD-jaarrapport 2014. De kinderen worden daar op hele jonge leeftijd getraind en ondergedompeld in een gewelddadige ideologie.

Volgens AIVD-baas Rob Bertholee vertrekken gezinnen met kinderen, maar nemen ook alleenstaande vrouwen hun kroost mee. De helft van de kinderen is in het kalifaat geboren. Bertholee: 'Ze groeien daar op en leren mensen om te brengen alsof het de gewoonste zaak van de wereld is.'

De medische omstandigheden zijn in het kalifaat niet al te best voor vrouwen. Er is een tekort aan artsen. Vooral vrouwelijke. En mannelijke artsen mogen volgens de IS-ideologie geen vrouwen behandelen. Een aantal vrouwen heeft ervoor gekozen in Nederland te bevallen, om zich vervolgens in Syrië weer te verenigen met hun man.

Dat het dan de dienst niet lukt om die vrouwen tegen te houden, vindt Bertholee 'persoonlijk nogal eens frusterend'. Maar het is niet anders, zegt hij. De AIVD kan niet alle potentiële uitreizigers 24 uur per dag in de gaten houden.

Er zijn nu 190 Nederlanders in Syrië en Irak, 35 zijn er teruggekeerd en ongeveer 30 gedood. Het aantal Nederlandse doden stijgt snel. Dit jaar zijn er tien bijgekomen. Dat komt vanwege de intensievere strijd, vanuit allerlei hoeken, tegen IS.

Helemaal zeker van het dodental is de AIVD niet. Soms melden Nederlandse jihadistische bronnen dat er weer een broeder 'martelaar' is geworden, zonder dat die tijding kan worden geverifieerd. Bekend is dat IS-strijders wel eens hun dood in scene zetten.

Directeur-generaal Rob Bertholee van de AIVD, Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst, spreekt tijdens de presentatie van het jaarverslag van 2014.Beeld anp

Wel is de AIVD 'vrij overtuigd' van de getallen die zij brengt. 'We hebben meerdere bronnen, krijgen onder andere ook informatie van andere diensten', aldus Bertholee. Alleen na een dna-test kan met 100 procent zekerheid worden gezegd dat een strijder dood is. Dat geldt voor één Nederlandse jihadganger, de 19-jarige Sultan Berzel uit Maastricht die zich vorig jaar november in Bagdad opblies.

De AIVD geeft geen cijfers van het aantal tegengehouden Syriëgangers. Om strategische redenen, maar ook omdat de dienst daar niet echt zicht op heeft. De AIVD werkt met 'ketenpartners', met de regionale Inlichtingendiensten, gemeenten, de politie. Bertholee: 'Die houden ook mensen tegen, waar wij niet altijd van weten.'

Als ze worden afgestopt, blijven ze vaak een bedreiging voor Nederland. De jihadi's kunnen gefrustreerd raken en extra gemotiveerd zijn om aanslagen te plegen. De dreiging is complex. Die kan ook komen uit de hoek van thuisblijvers - de AIVD schat het aantal op 'enkele honderden' - die niet de intentie hebben om uit te reizen. Bertholee: 'Ons werk is puzzelen voor gevorderden.'

De dienst is er vorig jaar in geslaagd verschillende plannen voor aanslagen in de kiem te smoren. Waar en in welke fase deze plannen zich bevonden, kan Bertholee niet zeggen zonder de handelwijze van de dienst prijs te geven. Hij geeft één voorbeeld dat al in media is geweest: de aanhouding vorig jaar oktober van terreurverdachte Mohamed B, die illegaal in Nederland verbleef. Hij was bezig een wapen in handen te krijgen om een aanslag te plegen op de politie.

Waarom doet Nederland zoveel moeite mensen af te stoppen, als ze bedreigend blijven? Het is kiezen tussen 'een rots en een harde steen', zegt Bertholee. Volgens minister Plasterk vormen de militair getrainde en extra ideologisch geschoolde terugreizigers een iets groter gevaar. 'Het is toch het beste het uitreizen te voorkomen.' Mede vanwege de Nederlandse missie in Irak.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden