Is Griekenland geen Britse zaak?

David Cameron en Alexis TsiprasBeeld anp

Op 9 oktober 1944 ontmoetten Churchill en zijn minister van Buitenlandse Zaken Anthony Eden in het Kremlin Jozef Stalin en diens minister Vjatsjeslav Molotov. Het overleg was een voorbereiding op de conferentie van Jalta waarop vier maanden later de nieuwe orde in het naoorlogse Europa zou worden geregeld, net als de afrekening met nazi-Duitsland.

'Het is tijd om zaken te doen', zei Churchill. 'Uw legers staan in Roemenië en Bulgarije. We hebben daar ook belangen en geheime agenten. Laten we ons echter niet in die details verdiepen. Als het over Groot-Brittannië en Rusland gaat, wat zou u ervan vinden om 90 procent invloed te hebben in Roemenië en wij 90 procent in laten we zeggen Griekenland, dan gaan we fifty-fifty over Joegoslavië.' Terwijl die woorden werden vertaald, schreef Churchill op een kladje:

Roemenië: Rusland 90%, andere 10 %.

Griekenland: Groot-Brittannië 90% (samen met de VS), Rusland 10 procent

Joegoslavië: 50%/50%

Hongarije: 50%/50%

Bulgarije: Rusland 75%, andere 35%

Verbranden

Hij schoof het kladje naar Stalin die het al snel terugschoof. Er volgde een lange stilte, terwijl het papier in het midden van de tafel bleef liggen. 'Na enige tijd: zei ik: 'Is het niet cynisch als we deze zaken - zo belangrijk voor miljoenen mensen - zo informeel regelen. Laten we dit verbranden.' 'Nee, ik denk dat u het maar moet houden', antwoordde Stalin.'

Het is opgetekend in Churchills oorlogsmemoires. Griekenland zou in de westerse invloedssfeer blijven. Stalin ging hiermee akkoord gezien 'de lange vriendschap tussen de Britten en Grieken' en de 'belangen van Groot-Brittannië in de Middellandse Zee'. Toen in december 1944 een communistische machtsovername in Griekenland plaatsvond, droeg Churchill zijn generaals op daar een einde aan te maken 'zonder bloedvergieten indien mogelijk, met bloedvergieten indien noodzakelijk'.

Er volgde een burgeroorlog tussen de door Groot-Brittannië en de VS gesteunde rechtse partijen en linkse verzetsstrijders die hulp kregen van de Joegoslavische leider Tito. Stalin hield zich afzijdig, conform de door Churchill voorgestelde percentageregeling.

Uiteindelijk zegevierden de door de VS en Groot-Brittannië gesteunde partijen. Griekenland kreeg Marshallhulp en werd lid van de NAVO. Nadat in 1967 een verkiezingsoverwinning had gedreigd van de linkse socialisten volgde een staatsgreep waarbij de kolonels de macht grepen. Later werd duidelijk dat de CIA daar nauw bij betrokken was. Na de val van het kolonelsbewind kwam Griekenland snel bij de EU. En in 2002 werd het lid van de eurozone, zodat het land nog steviger in de westerse wereld werd verankerd.

Europa is schatplichtig aan Griekenland. En juist de Britten roepen nu niets te willen betalen.

Reageren?

p.dewaard@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden