Is er politieke schade als Rutte geen afstand neemt?

Premier Mark Rutte weigert vooralsnog afstand te nemen van het meldpunt van de PVV waar burgers hun klachten kwijt kunnen over overlastgevende Oost- en Midden-Europeanen. Hij ziet het niet als een 'politieke rel'. 'Als Wilders te ver gaat, dan zeg ik er wat van', zei hij gisteren.

Mark Rutte (met Emiel Roemer en Job Cohen) op bezoek bij een drukkerij, gisteren.Beeld anp

Ondertussen lopen de gemoederen in Europa op. De ambassadeurs van de betrokken landen hebben een boze brief gestuurd, de voorzitter van het Europees Parlement kondigde aan Rutte aan zijn jasje te zullen trekken, Eurocommissaris Reding zei dat de PVV-site haaks staat op de vrijheid van EU-burgers en Europarlementariërs van CDA én VVD waarschuwen voor de schade die het meldpunt Nederland kan berokkenen. De vraag is dan ook: kan Ruttes weigering afstand te nemen van de PVV leiden tot politieke schade in Europa?

Struikelblok
Allereerst: zo hard gaat het in Europa vaak niet. Bij alle landen heerst een diepgeworteld besef dat je elkaar toch nodig hebt. Je kan nog zo overhoop liggen met een land, bij een volgend struikelblok kan steun onontbeerlijk zijn. Je zou dus wel gek zijn een ander land definitief van je te vervreemden.

Daarnaast: de kans dat de relaties met de Oost-Europese landen door de actie van de PVV verslechteren is niet zo heel groot. De reden: er is toch al knallende ruzie.

Schengen
Vooral de weigering van Nederland om Bulgarije en Roemenië toe te laten tot de Schengenzone heeft kwaad bloed gezet bij de landen in het voormalige Oostblok. Bij het terugtreden van Polen als EU-voorzitter in december vorig jaar, noemde de minister van Europese Zaken Dowgielewicz de Nederlandse blokkade 'de grootste teleurstelling van de afgelopen zes maanden'. Hij sabelde het besluit neer als 'deloyaal' en een knieval voor de populistische eurohaters van de PVV.

Ook op andere zaken liggen bijvoorbeeld Polen en Nederland met elkaar overhoop. Nederland (en ook Duitsland) pleiten voor een verlaging van het EU-budget. Veel Oost-Europese landen strijden juist voor een verhoging van de begroting. En op punten als immigratie en asiel, die Nederland op Europees gebied harder aangepakt wil zien, hoeft ons land ook niet te rekenen op steun uit de zogeheten MOE-landen: in dat standpunt staat Nederland namelijk alleen.

Topposities
Dan zou Polen, toch geen kleine speler in de EU, Nederland nog kunnen dwarszitten bij de verdeling van de topposities. Maar veel posities komen niet vacant de komende maanden. In de zomer zal de Luxemburger Jean-Claude Juncker terugtreden als voorzitter van de eurogroep. Maar daar heeft Polen nou net niks over te zeggen; het land voert immers de euro niet.

Imago
Veel politieke schade zal het meldpunt dan waarschijnlijk ook niet doen. Iets anders is de vraag van imagoschade. Bij andere uitlatingen van de PVV - de 'kopvoddentax' of de 'islamitische aap Erdogan' - nam Rutte namelijk wel nadrukkelijk afstand. Nu niet. Dat kan in Europa tot de opvatting leiden dat de Nederlandse regering het meldpunt wel best vindt.

Volgens VVD-Europarlementariër Hans van Baalen is dat al zo. Hij zei vanmorgen op Radio 1 dat er in Europa 'wordt gedacht dat heel Nederland dit vindt (over het meldpunt, red.).' Volgens Van Baalen is het initiatief dan ook 'slecht voor de naam van Nederland'.

Rutte wil van die opvatting voorlopig niets weten. Volgens de premier straalt de heisa rond het meldpunt 'op geen enkele manier' af op Nederland. 'Wij moeten gewoon blijven uitleggen dat dit niets met de regering te maken heeft', verklaarde hij gisteren.

Met medewerking van Marc Peeperkorn, correspondent in Brussel.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden