Column

Is emotie slecht voor beleggers?

In de marktwaarde van financiële producten - of het nu valuta- en aandelenkoersen zijn of goudprijzen - is alle beschikbare informatie verdisconteerd. De kans op stijging en daling is fiftyfifty. Geen mens weet het beter dan de markt, zo luidt de efficiënte markthypothese. Omdat beleggers gemiddeld genomen de indices niet verslaan, is daarvoor ook voldoende empirisch bewijs. Grote beleggers zijn bij het aanprijzen van hun producten daarom verplicht te melden dat 'in het verleden behaalde resultaten geen garantie bieden voor de toekomst.

Peter de Waard
Wall street in New York. Beeld Joost van den Broek
Wall street in New York.Beeld Joost van den Broek

Maar mensen zijn hardleers. Iedereen laat zich door de resultaten uit het verleden beïnvloeden, hoewel het slechts ruis zou zijn die de visie vertroebeld. Professionele vermogensbeheerders bij de pensioenfondsen en beleggingsinstellingen lopen net zo vaak in deze psychologische valkuil als de amateurs van beleggingsclubs met namen als Centerente of De Dagoberts.

De keuzes die worden gemaakt voor bepaalde fondsen worden toch voor een groot deel bepaald door de rendementen uit het recente verleden. In vaktermen heet dat de extrapolatie bias - het vooroordeel van de extrapolatie (het doortrekken van lijnen naar boven of naar beneden). Robin Greenwood en Andrei Shleifer van de universiteit van Harvard concludeerden in hun grootschalige onderzoek Expectations of Returns and Expected Returns dat verwachtingen van toekomstige rendementen een afspiegeling zijn van de rendementen uit het verleden. 'Hoe hoger de historische rendementen, des te positiever zijn ook de verwachtingen.

In Nederland kwam een drietal beleggingspecialisten van NN Investments Partners dit voorjaar tot dezelfde conclusie voor sectoren. In het vakblad van fondsbeheerders VA Journaal stelden zij dat voor de allocatie van geld naar groeisectoren (ict, biotechnologie) dit nog veel sterker geldt. Bij het inspelen op trends (trendbeleggen is een hype) lopen beleggers zelfs twee keer zo vaak in de valkuil.

De reden is simpel: beleggers zijn niet rationeel, ze zijn emotioneel. Eigenlijk zijn ze net mensen. De pijn van koersverlies is twee keer zo groot als het genot van koerswinst (verliesaversie). Daarom verkopen ze bij koerswinst hun aandelen vaak te snel en houden ze die bij koersverlies juist te lang vast. Ze kijken liever naar onderzoeken die hun mening bevestigen (confirmation bias) dan die daar tegenin gaan en vergelijken hun resultaten vooral met mensen in hun directe omgeving zoals vrienden, familie en leden van de golfclub (sociale validatie). Dit kuddegedrag komt bij professionals net zo vaak voor als bij vrijetijdsbeleggers.

Onbeantwoord is of de psychologische valkuil ook tot slechtere resultaten leidt. Omdat de kans op stijgende en dalende koersen fiftyfifty is, maakt de richting niet zo veel uit. Of contrair beleggen (tegen de trends in) of indexbeleggen (de markt volgen) leidt niet tot betere resultaten.

Een beetje emotie is zo slecht nog niet.

Reageren?

p.dewaard@volkskrant.nl

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden