IS eist aanslagen op Egyptische kopten op

Terreurorganisatie Islamitische Staat heeft de aanslag op een koptische kathedraal in Caïro opgeëist. Zondag kwamen 25 mensen om toen een man met een bomgordel zich in de kerk opblies. Indien de claim terecht is, is het de eerste grote aanslag op kopten door IS in Egypte. Eerder hadden vooral kleine jihadistische groepen het op de christenen gemunt.

Herdenkingstocht na de aanslag van afgelopen zondag op de koptische kathedraal in Caïro, die 25 slachtoffers eiste. Beeld Chris McGrath/Getty
Herdenkingstocht na de aanslag van afgelopen zondag op de koptische kathedraal in Caïro, die 25 slachtoffers eiste.Beeld Chris McGrath/Getty

Het is zeker niet voor het eerst dat IS van zich laat horen in Egypte. De terreurgroep heeft de laatste jaren honderden slachtoffers gemaakt in de Sinaï-provincie. Toch was de aanslag dit weekeinde een van de bloedigste uit de geschiedenis van het land. Niet eerder vielen zoveel burgerslachtoffers. Daarbij heeft Egypte sinds 2011 niet meer te maken gehad met zo'n hevige vorm van sektarisch geweld. In Alexandrië kwamen destijds ruim twintig mensen om bij een aanslag op een koptische kerk door een islamitische groep.

Via nieuwszender Amaq eiste IS de verantwoordelijkheid op voor de terreuractie in de grootste koptische kathedraal van Caïro. Het Egyptische ministerie van Binnenlandse Zaken liet echter weten dat de 22-jarige dader Mahmoud Shafik Mohammed Mostafa banden zou hebben met de verboden Moslimbroederschap.

Moslimbroederschap

Sinds generaal Abdul Fatah al-Sisi in 2013 de macht overnam van de islamistische president Mohamed Morsi, heeft de groep vaker aanslagen gepleegd op zowel christenen als overheidsinstellingen. Eerder is gesuggereerd dat de Egyptische inlichtingendienst achter de aanslagen zat om de Moslimbroederschap in diskrediet te brengen. Het lijkt dus nog onduidelijk wie de aanslag van zondag heeft gepleegd.

'Ik zou het eerder zoeken bij de Moslimbroederschap', zegt Roel Meijer, universitair docent religiestudies aan de Universiteit van Nijmegen. 'De paus, de leider van de koptische kerk, ontleent zijn macht aan de staat. Sisi kreeg op zijn beurt steun van de paus toen hij in 2013 de macht greep.'

De christelijke minderheid krijgt in zekere mate bescherming van de staat. Die zit daar echter in een dubbelrol. 'Enerzijds moet de overheid de kopten beschermen, anderzijds wil ze de islamitische meerderheid niet voor de kop stoten.'

Discriminatie

In een land waar de islam nog steeds aan populariteit wint, is het voor president Sisi moeilijk om de christenen te helpen. Christelijke Egyptenaren zijn dan ook boos. De afgelopen dagen verzamelden kleine groepen mensen zich buiten de kerk om te protesteren tegen de president, die niet genoeg had gedaan om de kathedraal te beveiligen. De kopten, 10 procent van de bevolking, voelen zich al langer gediscrimineerd door de staat. Ook Amnesty International en Human Rights Watch, die na de aanslag zondag kritische verklaringen uitgaven, menen dat de christelijke minderheid onvoldoende bescherming geniet.

IS waarschuwt voor meer aanslagen in Egypte, met name op christenen, die door de terreurgroep worden beschuldigd van afgoderij. 'Het zou een strategie van IS kunnen zijn om aan populariteit te winnen onder activisten van de Moslimbroederschap. Wellicht lukt het IS zo om hen uit de Sinaï-provincie te krijgen, zodat ze ergens anders kunnen vechten', zegt Meijer.

Bescherming kopten

Een meerderheid in de Tweede Kamer wil dat minister Koenders van Buitenlande Zaken uitzoekt hoe Nederland en de Europese Unie de Egyptische christenen kunnen helpen. 'Ik roep de minister op zich sterk te maken voor de bescherming van de kopten', aldus Joël Voordewind (CU) op zijn website. 'Ik wil dat hij in Brussel met zijn collega's bespreekt hoe de Europese Unie daaraan kan bijdragen.'

De verhoudingen in Egypte tussen staat en religie zijn complex, volgens Meijer. Hoewel christenen onder druk staan vanuit islamitische hoek, is de koptische paus niet tegen de prominente rol van de islam in het staatsbestel. 'Hij is niet voor een seculiere staat. Dat zou ook de positie van de koptische kerk zelf ondermijnen.'

Met de dreiging van IS is het volgens Meijer zaak dat Sisi zich richt op de eenheid van het land. 'Hij legitimeert zijn macht met een beroep op de eenheid van het land. Een autoritaire staat biedt stabiliteit. Daarin wordt hij gesteund door de hoogste islamitische geestelijke, moefti Ali Gomaa, die een gezagsgetrouwe islam verspreidt.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden