Is een waterpijp zonder tabak schadelijk?

Een waterpijp is veel ongezonder dan een heleboel pakjes sigaretten bij elkaar; die boodschap is nu wel overgekomen. Gebruikers inhaleren meer giftige rook doordat ze lang, soms ruim een uur, aan de slang lurken. Maar er blijkt nu een oplossing te zijn bedacht: vervang de (fruit)tabak door aromatische dampstenen of stoomstenen. Die bevatten geen teer of nicotine. Pubers vertellen hun ouders dat ze voortaan zonder gezondheidsrisico's de waterpijp kunnen gebruiken.


Dat is een fabel, waarschuwen deskundigen. Wat er precies in de tabaksvervangers zit, is onduidelijk. De sites waarop ze worden aangeboden vermelden dat niet. Het zijn poreuze steentjes die zijn doordrenkt met geurstoffen die vrijkomen als ze worden verhit. Verkrijgbaar in tal van fruitsmaken; er is zelfs een variant die Sex on the beach heet. Er bestaat een kans dat het inademen van bepaalde aroma's tot een allergische reactie leidt, zegt Martin van den Berg, hoogleraar toxicologie aan de Universiteit Utrecht. Het is bovendien niet ondenkbeeldig dat bij verhitting van de steentjes giftige stoffen ontstaan, zegt hij.


Maar veel ernstiger is het effect van de stukjes steenkool, die door de wikkels van glimpapier veel weg hebben van rolletjes drop. Ze worden op een laagje aluminiumfolie met gaatjes gelegd en aangestoken, zodat de onderliggende steentjes worden verhit. Die smeulende kooltjes zijn bepaald niet onschuldig, zo blijkt uit een aantal studies in vakbladen. Toxicologen beschreven daarin de samenstelling van de damp van de waterpijp. Ze ontdekten een 'alarmerend' hoge concentratie koolmonoxide en schadelijke polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAK's) en die bleken grotendeels afkomstig van de steenkooltjes.


Koolmonoxide hecht zich in het bloed aan hemoglobine waardoor het zuurstof een transportmiddel ontbeert. Hoofdpijn en misselijkheid kunnen het gevolg zijn. De effecten van PAK's zijn nog veel kwalijker. Bepaalde vormen van die koolwaterstoffen kunnen kanker veroorzaken. Het zijn, ironisch genoeg, precies de stoffen die sigaretten kankerverwekkend maken, zegt hoogleraar Van den Berg. Conclusie: het roken van de waterpijp met een tabaksvervanger is niet verslavend vanwege het ontbreken van nicotine maar verder zeer ongezond.


Daar komt bij dat het mondstuk van de waterpijp van mond tot mond gaat waardoor infectieziekten kunnen worden overgedragen. In de vakliteratuur wordt zelfs een uitbraak beschreven van tuberculose onder jongeren die een waterpijp hadden gedeeld.


Ellen de Visser


Ook een vraag voor deze rubriek? Mail naar gezond@volkskrant.nl


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.