Is een 'sisverbod' de weg naar een veiliger gevoel?

PvdA'er Marcouch wil straatintimidatie strafbaar stellen

Tweede Kamerlid Ahmed Marcouch diende woensdag een initiatiefwet in die af moet rekenen met verbale intimidatie op straat. Is er voldoende draagvlak voor zo'n verbod? En zo ja, kun je het eigenlijk wel handhaven?

Ramazan Yigiit (18), Ibrahim Kilec (17) en Serkan Seven (15). Beeld Marlena Waldthausen

'Natuurlijk fluit ik wel eens naar een meisje. Je mag haar toch laten weten dat ze mooi is?' Ibrahim Kilec (17) brengt demonstratief twee vingers naar zijn mond en fluit naar een meisje op een scooter. Zo gaat dat. 'Maar meer doe ik echt niet.'

De leerling van het Calvijn College, een vmbo-school in Amsterdam Nieuw-West, gedraagt zich naar eigen zeggen altijd keurig tegenover vrouwen op straat. Twee vrienden, Serkan Seven (15) en Ramazan Yigit (18), zijn zich voor de deur van de school evenmin van kwaad bewust. 'We fluiten inderdaad, maar gaan alleen door als ze omkijkt en het leuk vindt.'

Initiatiefwet

Er zijn ergere dingen dan fluiten of 'schoonheid' roepen, vindt ook Tweede Kamerlid Ahmed Marcouch. 'Maar als een vrouw voor hoer wordt uitgescholden, wordt ingesloten en te horen krijgt welke seksuele handelingen er met haar verricht kunnen worden, dan wordt zij mentaal aangerand.'

De PvdA'er diende woensdag een initiatiefwet in om af te rekenen met zulk wangedrag. Hiermee wordt het strafbaar om vrouwen en homoseksuelen op straat seksueel te intimideren, hinderlijk te achtervolgen of met woord en gebaar te vernederen. Marcouch: 'Vrouwen mijden nu zelfs sommige buurten of supermarkten omdat ze er lastig worden gevallen. '

Lees ook

'Op seksuele intimidatie hoort gevangenisstraf te staan'
Dit vindt een groep jonge vrouwen en mannen die een burgerinitiatief zijn gestart om dit probleem op de politieke en maatschappelijke agenda te krijgen.

Op dit moment kan de politie niet optreden, omdat verbale seksuele intimidatie niet strafbaar is. 'Zodra een vrouw hulp zoekt, wil de politie weten of ze is aangeraakt of daadwerkelijk is bedreigd', zegt Marcouch. 'Als dat niet het geval is, heeft de politie geen instrumenten om haar te helpen. Die lacune in de wet moet worden opgevuld, want het is venijnig en crimineel gedrag.'

Om te bepalen welke opmerkingen daadwerkelijk strafbaar moeten zijn, heeft de PvdA aansluiting gezocht bij het wetsartikel over seksuele intimidatie op de werkvloer, wat al wel strafbaar is. De maximale straffen die worden voorgesteld, zijn drie maanden gevangenisstraf of maximaal 8.200 euro boete.

Lees ook

Amsterdam wil een sisverbod, tenminste: dat stond in de media
Jean-Pierre Geelen onderzocht de media-aandacht voor het 'sisverbod'. (+)

Intimidatie

Een gevangenisstraf is misschien wat zwaar, vindt Meryam Fekar (15), maar een kleine boete zou soms zeker niet misstaan. De leerlinge van het Lumion-college is vandaag op het Calvijn College om te gymmen, samen met klasgenote Roxy van Noord (15). Eigenlijk is aangesproken worden op straat nooit fijn, zegt Fekar. 'Het zijn niet alleen hangjongeren die je naroepen, maar ook mannen tussen de 20 en 30. Soms gaan ze verder en pakken ze ineens je hand. Dat is intimiderend.' Van Noord wordt op haar beurt weleens achterna gelopen. 'Meestal loop ik dan gewoon door, zonder iets te zeggen.'

Volgens critici is een dergelijk verbod nauwelijks te handhaven omdat seksuele intimidatie in woord en gebaar zelden op video staat. Marcouch noemt dat 'een slap argument'. 'We moeten een norm stellen: een slachtoffer moet zich door de rechtsstaat beschermd weten. Als er een wet ligt, is het aan de politie om de bewijslast rond te krijgen. Dat kan door getuigen te horen en goed door te vragen bij het slachtoffer. Als er veel klachten komen uit een bepaald gebied, kan daar extra worden gepost, desnoods door lokagenten. Potloodventers doen het ook nooit waar de politie naast staat, en die krijgen ze ook te pakken. Dit gedrag is fout en daar moet een duidelijke sanctie op staan.'

Lees ook

'Vrouwen moeten een ongestoord avondje uit kunnen hebben'
Mannen spreken zich uit tegen seksisme. (+)

Straffen alleen is niet voldoende, zegt Roos Fountain (27). Ze hoort als tienerleider in Nieuw-West namens de Protestantse kerkorganisatie PKN veel verhalen van geïntimideerde meisjes. 'Vaak weten de jongens niet eens dat hun gedrag bedreigend overkomt. Misschien moeten we er daarom ook wel meer aandacht aan besteden op school, bij het vak maatschappijleer bijvoorbeeld.'

Bij meisjes kunnen vervelende incidenten namelijk blijvende psychologische schade aanrichten, zegt ze. 'Een van hen vertelde me laatst dat haar stuur was vastgepakt door een jongen bij het wegfietsen. Sindsdien laat ze zich afzetten en ophalen door haar ouders. Zoveel effect kan intimidatie hebben.'

Roos Fountain (27). Beeld Marlena Waldthausen

Is een intimidatieverbod politiek haalbaar?

Amsterdam heeft woensdag als eerste gemeente een voorstel aangenomen om sissen, schelden en intimidatie op straat strafbaar te maken. Het college wil de gemeentelijke regels, oftewel de Algemene Plaatselijke Verordening (APV), aanpassen om vervolging mogelijk te maken. Door inzet van undercover agenten hoopt de gemeente daders op heterdaad te kunnen betrappen. Ook de gemeenteraden van Den Haag en Rotterdam hebben aangegeven voorstander te zijn van een verbod op dergelijk wangedrag.

Het is onzeker of gemeenten daarover mogen beslissen zolang er in het strafrecht niets is geregeld. Jon Schilder, hoogleraar staats- en bestuursrecht aan de Vrije Universiteit, zei in november tegen de Volkskrant: 'Op het moment dat je met de inhoud te maken hebt, wat men zegt, roept of schreeuwt, dan is dat het terrein van de wetgever in Den Haag.' De Tweede Kamer nam hierover in december een motie aan van CDA-Kamerlid Madeleine van Toorenburg, waarin het kabinet wordt verzocht met gemeenten in overleg te treden en knelpunten in kaart te brengen. Marcouch heeft daarop niet willen wachten.

Het CDA is positief over een landelijk intimidatieverbod en de ChristenUnie heeft het zelfs in het verkiezingsprogramma opgenomen. De VVD wil eerst afwachten hoe het in Amsterdam uitpakt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.