Is een ijsbad echt zo heilzaam?

Het is geen pretje, toch zijn er sporters die na een zware training of wedstrijd in een bad met ijsblokjes stappen. Van topatleten als Churandy Martina en Sven Kramer is bekend dat ze hun ledematen soms laten afkoelen in een ijskoud bad. IJswater zou spierpijn en zwellingen tegengaan en de afvoer van afvalstoffen uit de spieren bevorderen. Met betere prestaties als gevolg. Is een ijsbad echt zo heilzaam?

Hockeyers Robbert Kemperman, Klaas Vermeulen en Seve van Ass nemen een ijsbad na de training voor de halve finale wedstrijd tegen Pakistan in de Champions Trophy hockey in Melbourne in 2012 Beeld anp

Aanleiding voor deze vraag is een nieuwe studie die vorige week verscheen in The Journal of Physiology. Een internationaal onderzoeksteam keek naar ontstekingsreacties in spieren. Die worden in verband gebracht met spierpijn. De wetenschappers analyseerden de fysiologische reacties bij negen jonge mannen na een krachttraining. Ze vergeleken de effecten van een koud bad (10 graden) met die van het rustig uitfietsen op een hometrainer. Wat bleek? Er is geen verschil is tussen een snelle afkoeling en de 'actieve afkoeling'. Van het afremmen van ontstekingsreacties is geen sprake.

'Dit is een van de vele studies naar nakoeling. Behalve ontstekingsreacties spelen meer aspecten een rol. Maar als ik alle wetenschappelijke literatuur overzie, kan ik niet anders concluderen dan dat er dat er heel weinig gunstige effecten van nakoeling overblijven', zegt Hein Daanen, hoogleraar inspanningsfysiologie aan de Vrije Universiteit in Amsterdam. 'Er is erg weinig bewijs dat het voordeel oplevert als een wielrenner na een race in het ijswater stapt.'

Matthijs Hesselink, bijzonder hoogleraar bewegingswetenschappen aan de Universiteit Maastricht, maakt onderscheid tussen de korte en de lange termijn. Bewijs dat prestaties op de lange termijn verbeteren door een ijsbad heeft hij nooit gezien. Wel aanwijzingen dat prestaties op korte termijn beter kunnen worden.

Hesselink: 'Als je na een zware wedstrijd de volgende dag weer moet presteren, kan acuut koelen een gunstig effect hebben. Er zijn studies die laten zien dat indicatoren voor spierpijn in het bloedplasma, de ervaren spierpijn en de prestaties daardoor positief worden beïnvloed.'

Dat een koud bad leidt tot een betere doorbloeding van spieren en het afvoeren van afvalstoffen als melkzuur versnelt, daar gelooft Hesselink niet in. Melkzuur wordt tijdens inspanning geproduceerd en is een half uur daarna verdwenen, zegt Hesselink. Bovendien heeft de afkoeling vermoedeljk vooral invloed op de huid en de buitenste laag van de spieren. De koude dringt niet door tot het binnenste van het spierweefsel.

Daanen mag weinig heil zien in nakoeling, afkoeling voordat een inspanning moet worden geleverd heeft volgens hem wel zin. Vooral in een warme omgeving. 'Als het warm is moet het hart harder werken om de warmte kwijt te raken. Van elke graad die je lichaam warmer wordt, neemt de efficiëntie van de inspanning met een procent af. Bij de meeste sporten kun je tijdens een wedstrijd niet afkoelen, daarom moet dat voor de inspanning gebeuren. Dan duurt het langer voordat je een kritische temperatuur hebt bereikt. Dit geldt voor duursporten. Voor sprinten moet je warm zijn.'

Ook een vraag voor deze rubriek?
Mail naar: gezond@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden