Is een bestuurscrisis erg voor de vakbond?

Na een winterslaap van 14 jaar is er weer een bestuurscrisis in de FNV. Het werd tijd. Het gaat tenminste weer ergens over.

In 1972 werd voorzitter Harry van der Heide van het NVV - de voorganger van de huidige FNV - afgezet na een coup van radicale vakbondsleden onder leiding van Arie Groenevelt die vonden dat hij te veel had weggegeven bij het afsluiten van een centraal loonakkoord voor 1973.

In rechtse media als Elsevier en De Telegraaf werd de vakbond ten grave bedragen. Zonder Harry van der Heide - later geprezen als het toonbeeld van gematigdheid en de politicus van het poldermodel avant la lettre - zou van de bond niet veel meer overblijven dan een actiegroep van radicale communisten. Deze 'radicale communisten' kozen Wim Kok tot nieuwe voorzitter - de man die zelf later de vleesgeworden gematigdheid werd, twee keer een paars kabinet mocht aanvoeren en uiteindelijk een soort supercommissaris werd die geen moeite had met royale bonussen.

De woorden crisis en coups horen bij een dynamische vakbond die enerzijds compromissen moet sluiten en anderzijds de achterban niet van zich moet vervreemden. De radicalen van vandaag zijn binnen de bond altijd de gematigden van morgen.

Dezelfde Groenevelt werd eind jaren zeventig, toen NVV en NKV samen waren gegaan in de FNV, weer bekritiseerd toen kaderleden van de Industriebond (nu: FNV Bondgenoten) vonden dat hij te ruimhartig loon wilde inruilen voor werk. 'Het was een klap in je gezicht dat Arie taal ging uitslaan die we altijd van de overheid en de werkgevers hadden gehoord', zei toentertijd een kaderlid. Groenevelt verdween begin jaren tachtig. Niet de huizenhoge favoriet Johan Stekelenburg werd zijn opvolger maar Dick Visser. De laatste zou eind jaren tachtig zelf weer ten onder gaan in een nieuwe machtsstrijd die met name door de groep Verontruste FNV'ers in gang was gezet.

Binnen het federatiebestuur werd ook continu aan de stoelpoten van bestuurders gezaagd. Hans Pont werd in 1986 tot opvolger gekozen van Wim Kok nadat Jaap van de Scheur van de ambtenarenbond AbvaKabo stiekem een deal had gesloten met Dick Visser. Hiermee rekende Visser voor de tweede keer af met Johan Stekelenburg. Pont werd er niet bepaald gelukkig door. Twee jaar later werd de druk hem te veel en koos hij voor de rust van een overheidsbaan. Stekelenburg volgde hem alsnog op.

Nadat hij negen jaar later burgemeester werd van Tilburg, brak een machtsstrijd om de opvolging aan tussen Lodewijk de Waal en Ella Vogelaar. De Waal won, waarna Vogelaar hem uitmaakte voor 'onbetrouwbare macho'. Daarna brak er een zo lange periode van weldadige rust aan dat de vakbond in slaap leek te zijn gevallen en in het maatschappelijk debat er niet meer toe deed. De crisis komt net op tijd.

Reageren? p.dewaard@Volkskrant.NL

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden