Column

Is economie eigenlijk niet meer dan grote grabbelton?

Beeld de Volkskrant

'1. Als het groen is, wriemelt en kronkelt, is het biologie; 2. als het stinkt, is het scheikunde, maar kan het ook economie zijn; 3. als het niet werkt, is het waarschijnlijk natuurkunde, maar de optie economie moet open worden gehouden; 4. als het onbegrijpelijk is, is het waarschijnlijk wiskunde, maar het kan ook deels economie zijn; 5. als het stokt, niet werkt en onverstandig is, is het economie of filosofie', schreef de in 2014 overleden Wall Street-analist Ray DeVoe over de schoolvakken.

DeVoe had er plezier in dagelijks de draak te steken met economen. Elke dag wordt een lawine van economische data over de wereld uitgestort: werkloosheid, rente, consumenten- enproducentenvertrouwen, beursindices en huizenprijzen. En iedere econoom kan die zodanig uitleggen - of spinnen zoals dat tegenwoordig heet - dat die data in de eigen kraam te pas komen.

Als het CBS vandaag bekendmaakt dat de werkloosheid is gedaald, kan de ene econoom juichend vaststellen dat het beter gaat met de economie omdat de regering zijn beleid uitvoert. Een econoom of politicus die de regering onwelgevallig is, zou kunnen betogen dat het juist slechter gaat en dat de werkloosheid alleen is afgenomen omdat mensen het zoeken naar een baan hebben opgegeven en zich niet langer als werkloos registeren.

Een stijging van de huizenprijzen kan positief worden uitgelegd als een signaal dat mensen vertrouwen hebben in de toekomst. Maar er kan ook negatief nieuws van worden gemaakt door te roepen dat een nieuwe zeepbel op de woningmarkt bezig is te ontstaan. Als het handelsoverschot stijgt, kan dat te danken zijn aan innovatie, goed onderwijs en betere concurrentiekracht. Het kan ook te wijten zijn aan een weggezakte valuta of het wederuitvoeren van spullen die nauwelijks toegevoegde waarde hebben.

Tegenwoordig is het heel hip elkaar over en weer te beschuldigen van nepnieuws. Maar economie is altijd een grote grabbelton geweest, waar dezelfde bouwstenen kunnen worden gevonden om een stelling te onderbouwen of te ondergraven.

Tegenwoordig hebben de kranten - soms lijkt het of ze op hetzelfde moment allemaal dezelfde rubrieken beginnen - de neiging bij ieder nieuwsfeit meteen een onderzoek te beginnen onder de kop 'Klopt dit wel?' Dat is te waarderen. Sommige kranten vellen een keihard oordeel: juist of onjuist, zorgvuldig of onzorgvuldig. Andere hebben een wijzertje dat ergens loopt tussen zorgvuldig en onzorgvuldig.

Een meisje beproeft haar geluk bij een grote grabbelton op de vrijmarkt op het Heemraadsplein in Rotterdam tijdens Koningsdag. Beeld anp

Maar ook de oordelen van die rubrieken kunnen weer langs een meetlat worden gelegd. Dat geldt zeker voor economie, waar zelfs achter de simpelste data samenzweringstheorieën worden verzonnen. Of het nu goed of slecht gaat met de wereldeconomie of die van Nederland, weet niemand meer. Iedere roeptoeter kan daar wat van vinden en iedere politicus kan ermee vandoor gaan.

Misschien is een zesde definitie het best: als je er alle kanten mee op kunt, is het zeker economie.

Reageren? p.dewaard@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.