Is Duitsland rijker door eurocrisis?

Het Duitsland van Angela Merkel zou zonder de eurocrisis een begrotingstekort hebben in plaats van een overschotBeeld ANP

Voor- en tegenstanders van de euro bestoken elkaar niet alleen met argumenten en pure demagogie, maar ook met sommetjes waarbij de baten en kosten van de gezamenlijke munt op een rijtje worden gezet. Nogal eens worden die sommetjes door creatieve boekhouders op maat gefabriceerd ter ondersteuning van het eigen gelijk, waarbij oneigenlijke kosten en baten worden verzonnen en eigenlijke weggelaten.

Maar af en toe zit er ook een interessante of heel pikante tussen. De Duitse denktank Halle Institute for Economic Research (IWH) heeft berekend dat de eurocrisis Duitsland 100 miljard euro aan rentebesparingen heeft opgeleverd. Dat is meer dan de 90 miljard euro die Duitsland kwijt zou zijn als Griekenland geen cent van de huidige schuld ooit zou afbetalen, inclusief het Duitse aandeel in het derde reddingspakket van 86 miljard euro dat vrijdag in Brussel zal worden besproken.

Nu is een mooi rond getal van 100 miljard al gauw verdacht. Maar de rekenmethode is dat niet. De besparing is een gevolg van de zogenoemde vlucht naar veiligheid sinds de Griekse crisis in 2010 begon.

Staatsschuld

Als de zorgen op de markt over een Grexit toenamen, zoals bij de verkiezingsoverwinning van Syriza begin dit jaar, daalden de rentekosten voor de Duitse staat. Dat voordeel liep soms op met 30 tot 40 basispunten (0,3 tot 0,4 procentpunten) per dag. Als de rust rond Griekenland zich voor langere tijd herstelde, zoals in 2014, was Duitsland weer duurder uit op de kapitaalmarkt. Slecht nieuws voor Griekenland was goed nieuws voor de Duitse schatkist.

Het IWH heeft de daadwerkelijke Duitse rentekosten vergeleken met een hypothetisch model, waarbij is berekend wat Duitsland kwijt zou zijn geweest aan rentebetalingen op de staatsschuld als er geen eurocrisis was geweest. Hierbij is het gemiddelde renteverschil genomen (euribor) in de periode dat van een crisis nog geen sprake was. En ter controle is dat vergeleken met de uitkomst van de rekenmethode die de centrale banken hanteren voor het vaststellen van de optimale rentestand: de zogenoemde taylor rule.

Met deze wiskundige simsalabim wordt die rente berekend op grond van de verschillen tussen inflatiedoelstelling en feitelijke inflatie en die tussen potentiële groei en daadwerkelijke groei.

Begrotingstekort

Beide sommetjes hebben dezelfde uitkomst. Als de beleggers die uit angst voor een Grexit Duitse staatsobligaties kochten waren weggebleven, had Duitsland 100 miljard euro meer aan rente op de staatsschuld hebben moeten betalen. Duitsland zou geen begrotingsoverschot zoals nu hebben maar een tekort.

Het IWF zegt dat ook Nederland en Frankrijk voordelen hebben gehad van de eurocrisis, maar dat de baten daarvan niet te vergelijken zijn met die van Duitsland.

Of: Duitsland heeft het grootste financiële voordeel bij het creëren van een continue crisissfeer rond Griekenland.

Reageren?
p.dewaard@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden