Is dit het onderwijs van 2032?

De brede maatschappelijke discussie hoe het onderwijs er in 2032 uit moet zien, beleeft zaterdag haar finale. Het kabinet krijgt het advies aangeboden. Wat staat erin en is het zinvol?

Beeld anp

1. Minder theorie, meer praktijk

Het Platform Onderwijs 2032 stelt globaal voor het onderwijs op vier punten te vernieuwen. Punt 1: er moet meer aandacht komen voor de praktijk. Sollicitatiebrieven schrijven, leren omgaan met geld, grafieken begrijpen: rekenen en taal moeten praktischer toepasbaar worden. Die twee vakken blijven samen met wiskunde de essentiële vaardigheden, daar wordt niet aan getornd. Leerlingen vanaf 4 jaar, groep 1 van de basisschool, moeten Engels gaan leren.

Maurice de Hond, oprichter van de Steve Jobsscholen

Achterhaalde truc

'Kinderen moeten vooral gebruik mogen maken van de beschikbare technologie. Ze moeten nu nog staartdelingen leren. Een deel van het rekenonderwijs is bijvoorbeeld nog ingericht op een wereld zonder rekenmachines. Dat is achterhaald. Ze leren nu een truc die ze na school nooit meer hoeven te gebruiken. Engels mag van mij gelijkwaardig zijn aan Nederlands. Op je tiende zou je Engels zo goed moeten zijn als je Nederlands.'

Maurice de Hond.Beeld anp

Ilja Klink, lid van de jury die de excellente scholen selecteert

Minder talen is goed

'Dat scholen de mogelijkheid krijgen om minder talen aan te bieden, lijkt me goed. Maar ze hoeven dat niet allemaal te doen. Een technasium kan een taal wegstrepen, terwijl een gymnasium die gewoon blijft aanbieden. Bij het Hyperion Lyceum, waar ik rector was, hebben we op een gegeven moment besloten dat we geen Duits meer zouden aanbieden. We gaven ook Engels, Frans en Spaans, dus we mochten één moderne vreemde taal schrappen. Het is goed dat scholen die vrijheid hebben.'

Casper Huishof, docent onderwijskunde aan Universiteit Utrecht

Is Engels wel zo onmisbaar?

'Taal en rekenen blijven essentieel, maar over de precieze invulling moet wel goed worden nagedacht. Bij rekenen gaat het al jaren mis aan de basis, op de basisschool - en dus ook op de lerarenopleidingen. Daar moet het een en ander worden hersteld. En wat betreft de talen: het platform zet stevig in op Engels, want die taal is 'onmisbaar om toegang te krijgen tot de wereld'. Ik vraag me soms af: is Engels ook in 2032 nog de belangrijkste taal?'

2. Weg met de klassieke vakken

Vergeet vakken als aardrijkskunde, biologie, natuurkunde. Er blijven nog maar drie domeinen over: natuur & technologie, mens & maatschappij, taal & cultuur. Dat maakt dat onderwijs vakoverstijgend en interdisciplinair kan zijn. Kinderen moeten volgens het Platform met de aangeleerde kennis de wereld om hen heen beter kunnen begrijpen en mede gestalte geven.

Maurice de Hond

Parate kennis is overgewaardeerd

'Ik ben voorstander van thematisch onderwijs. Maar ik hoop wel dat dat ook betekent dat er minder nadruk komt te liggen op het memoriseren van kennis. Wat is de relevantie van parate kennis als je alles binnen vijf seconden op je smartphone ter beschikking hebt? Ik geloof dat kinderen nu aan het eind van de basisschool honderd Nederlandse plaatsen moeten kennen. Waarom? Het gaat er niet meer om wat je weet, maar wat je met de beschikbare kennis doet. Je moet kinderen vooral leren hoe ze informatie kunnen filteren.'

Ilja Klink

Laat scholen met vakken spelen

'Ik denk niet dat vakken echt zullen verdwijnen. Dit voorstel geeft scholen vooral een handreiking om vakken te clusteren rond thema's. Op veel scholen gebeurt dat al. Daar bestaat dan bijvoorbeeld een vak science, waarin natuurkunde en scheikunde samenvallen. Op het Hyperion hadden wij een vak 'grote denkers' en een vak 'logica en argumentatieleer' ontworpen. Dat werkte goed op die school, maar voor andere scholen kan dat anders zijn. Leerlingen verschillen. Scholen moeten de keuze hebben.'

Ilja Klink.Beeld Kick Smeets / Hollandse hoogte

Casper Huishof

Hokjesdenken

'Zo'n verdeling in domeinen is mij te veel hokjesdenken. Deze indeling komt ook wat willekeurig op me over. Waarom geen domein 'mens & technologie'? Ook dat zou relevant zijn in onze maatschappij. Ik vraag me ook af of het principe 'meer leren van minder', wat het platform voorstaat, wel te realiseren is wanneer vakken interdisciplinair worden aangeboden. En zouden we niet moeten streven naar 'meer leren van meer'?'

3. Meer nadruk op digitale vaardigheden

Hoe verzamel je betrouwbare informatie? Wat zijn de gevaren van onlinemarketingtechnieken? Aan zulke vragen moet op school meer aandacht worden besteed. Digitale vaardigheden en mediawijsheid zijn nodig om kinderen beter voor te bereiden op deelname aan de maatschappij, aldus het Platform. Dat stelt het onderwijs voor nieuwe uitdagingen, want kinderen moeten leren hoe ze met internet en sociale media omgaan.

Maurice de Hond

Technologie hoort in meer vakken thuis

'Een apart vak 'digitale vaardigheden' is onzin. Het moet in alle domeinen en alle projecten een natuurlijk onderdeel zijn. Voordat kinderen op school komen, hebben ze al heel veel met computers te maken gehad, al is het alleen al de smartphone van hun ouders. Het is al een onderdeel van hun dagelijks leven, veel vaardigheden hebben ze al. Dat ze op school moeten leren omgaan met sociale media lijkt me belangrijk. Maar ik zou ook graag zien dat technologie wordt ingebed in alle andere vakken.'

Ilja Klink

Docenten moeten samenwerken

'De leerlingen die nu op school zitten, zijn digital natives. Het onderwijs moet zich daaraan aanpassen. Ik zou het toejuichen als deze vaardigheden in alle lessen zouden terugkomen. Maar dat gaat niet zomaar. Docenten hebben ook tijd nodig om dat voor elkaar te krijgen, om een goede manier te bedenken hoe ze die vaardigheden overbrengen. Ik hoop ook dat docenten van verschillende scholen meer gaan samenwerken. Er gebeuren al zulke mooie dingen op dit gebied.'

Casper Huishof

Overschat de digitale jeugd niet

'Mediawijsheid moet onderdeel worden van alle vakken waarbij media een rol spelen. Het moet zeker geen apart onderdeel worden, juist vanwege de verbondenheid met vrijwel elk onderwerp. Ik zou daarbij trouwens niet alleen ingaan op gevaren, maar ook op mogelijkheden van internet. Jongeren zijn lang niet zo goed in het benutten daarvan als sommigen denken.'

Casper Hulshof.

4. Maak burgerschap belangrijk

Burgerschap moet een prominentere positie in het onderwijs krijgen. Leerlingen moeten leren respect te tonen voor anderen. Ze moeten weten hoe de rechtsstaat werkt en op de hoogte zijn van de democratische waarden en de mensenrechten die in Nederland gemeengoed zijn. In een cultureel diverse samenleving, waarin het belang van traditionele verbanden is teruggedrongen, meent het Platform dat het onderwijs daar meer aandacht aan moet besteden.

Maurice de Hond

Wat moet een leerling met de grondwet?

'Op veel scholen is het onderwijs georganiseerd in klassen van 25 kinderen die vrijwel alleen met elkaar te maken hebben. In onze Steve Jobsscholen doorbreken we dat. We zorgen dat alle kinderen van de school elkaar tegenkomen en met elkaar samenwerken. Zodat de school een gemeenschap is waar je leert hoe je met anderen om moet gaan. Dát is burgerschap. En niet of je kunt uitleggen hoe de Grondwet in elkaar zit.'

Ilja Klink

Paarse vrijdag

'Het is goed dat dit zo prominent in het plan staat. We willen dat mensen gelukkig zijn, dat ze prettig met elkaar omgaan, dat ze zich staande weten te houden in een snel veranderende wereld. Het is daarom belangrijk dat leerlingen zichzelf kennen, dat ze hun mening durven geven. De visie op burgerschap moet terug te vinden zijn in alle lagen van de school: er zijn thema-avonden over maatschappelijke onderwerpen en de school doet mee aan de Paarse vrijdag, waarop scholieren zich solidair verklaren met homoseksuelen.'

Casper Huishof

Het was te vrijblijvend

'Naar mijn idee worden deze onderwerpen voldoende behandeld als onderdeel van het vak maatschappijleer, maar wellicht is het wat te vrijblijvend. Misschien dat er een lijst 'kernwaarden van de Nederlandse samenleving' geformuleerd kan worden, al vrees ik dat we daar met elkaar nooit helemaal uit gaan komen.'


Wat is het Platform Onderwijs 2032

In november 2014 zette staatssecretaris Sander Dekker een nationale dialoog in gang over de toekomst van het basis- en voortgezet onderwijs in Nederland. Welke kennis en vaardigheden moeten leerlingen in het primair en het voortgezet onderwijs leren om klaar te zijn voor hun toekomst? Het Platform Onderwijs 2032, onder leiding van Paul Schnabel, heeft de discussie begeleid. Het leverde veel ideeën en suggesties op. De hashtag #onderwijs2032 was in die periode korte tijd zelfs 'trending topic' op Twitter. De laatste maanden zijn de denkrichting en de voorgestelde keuzen getoetst bij een brede groep van onder meer leraren, leerlingen ouders en schoolbestuurders. Vandaag biedt het Platform zijn advies aan aan het kabinet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden