Interview

Is dit de haatimam?

Vanuit Koeweit ziet Othman al-Khamees hoe Nederlandse media hem sinds februari afschilderen als 'haatimam'. Hij zou spreken op een bijeenkomst in Rijswijk maar ging niet toen bleek dat het kabinet drie sprekers een visum weigerde. Is de islamgeleerde inderdaad een haatprediker die de opkomst van Al Qaida in Syrië mogelijk maakte?

Othman al-Khamees: `Hoeveel terreuracties zijn er de afgelopen jaren geweest in het Westen, gepleegd door moslims? Twintig? Allemaal het werk van eenlingen en extremisten.' Beeld Guus Dubbelman/de Volkskrant

Fonkelnieuw is het imposante huis van Othman al-Khamees in de wijk Al-Sadiq in Koeweit-Stad. De sjeik, een van 's lands vooraanstaande islamitische geleerden, toont trots zijn islamitische bibliotheek. Buiten praat hij honderduit over zijn tuin in wording. En, o ja, hij wil dat zijn Nederlandse gasten met hem mee-eten. Want zo vaak heeft hij geen Nederlanders op bezoek. 'U heeft toch nog niet gegeten, hè?', vraagt de populaire prediker, die actief is op Instagram en die op Twitter goed is voor 471 duizend volgers.

'Nederlanders zijn aardige mensen', zegt Al-Khamees (52), die sinds februari in Nederland te boek staat als 'haatimam'. 'Ik hou van Holland, ondanks wat er de afgelopen maanden is gebeurd. Ik ben in Breda geweest, in Vaals; in Den Haag, waar ik les heb gegeven. Echt een heel mooi land.'

Zijn zoon Mohammad (23), afgestudeerd in de Verenigde Staten, meldt lachend dat hij voor een Nederlands bedrijf werkt. Het kan verkeren. Zijn vader mag dan in Nederland zeer omstreden zijn, Mohammad werkt elke dag voor Nederlanders in de hoogste wolkenkrabber van Koeweit-Stad. Zachtjes, alsof hij een staatsgeheim verklapt: 'Bij KPMG.'

Beeld Guus Dubbelman/de Volkskrant

Foto in de krant

Othman al-Khamees zag in februari zijn foto in Nederlandse kranten - naast die van een Egyptische prediker die ooit rouwde om de dood van Osama bin Laden, en die van een salafistische fondsenwerver uit België die in contact zou staan met Europese jongens die in Syrië vochten.

Al-Khamees zelf werd in verband gebracht met de financiële steun van Koeweiti's aan Al Nusra, de tak van Al Qaida in Syrië. Het drietal zou spreken op een 'benefietdag' in Rijswijk van de islamitische Stichting Rohamaa. 'Een extremistisch evenement', oordeelde het VVD-Kamerlid Malik Azmani.

Maar het omstreden drietal reisde niet af. Na ophef in de media en in de Tweede Kamer besloot minister Bert Koenders van Buitenlandse Zaken de visa van drie sprekers in te trekken. 'Zeer risicovol voor moslims en niet-moslims', oordeelde de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid, Dick Schoof, over hun komst. 'Sterk anti-integratief en antidemocratisch', noemde Schoof hun boodschap. Volgens Koenders gaf de 'grote maatschappelijke onrust' de doorslag.

Geen doetje

De op het eerste gezicht charmante Koeweiti die in Al-Sadiq op nummer 43 in straat 708 op zijn stoel troont, geflankeerd door zijn trouwe manager Ali al-Hirran, is beslist geen doetje. Al-Khamees trekt geregeld van leer tegen sjiitische moslims, die in zijn ogen moeten terugkeren 'naar de juiste islam'. Hij gelooft niet dat Bin Laden dood is. En de aanslagen van '9/11' zijn echt niet gepleegd door Al Qaida, maar door de VS.

Ook Hamas heeft het bij hem flink verbruid, vanwege de ruim 2.000 Palestijnse doden in het laatste conflict met Israël. 'En hoeveel zionisten hebben wij gedood? Niet eens 100. Je moet de vijand niet bevechten als je niet kunt winnen.'

Maar hij, Othman al-Khamees, een ordinaire financier van Al Nusra? De islamgeleerde en oud-imam schenkt thee voor zijn gasten. Hij is net terug uit Londen, waar zijn komst niet op problemen stuitte. Ook gaf hij kort na het rumoer in Nederland gewoon lezingen in Ierland over de islam. Ook zonder enige ophef. Hij weet niet of hij Nederland nog in kan. Den Haag maakt de namen niet bekend van de drie geweigerde sprekers. Zelf heeft de Koeweiti niets gehoord van de Nederlandse autoriteiten.

'Ik was zeer boos over de verhalen in de Nederlandse media', bekent de in Saoedi-Arabië opgeleide Al-Khamees. 'Ik werd in verband gebracht met mensen wier mening ik niet deel. Van een van de sprekers weet ik dat hij wel direct betrokken is bij Al Nusra. Ik heb Rohamaa gebeld en ze geschreven dat ik er niet blij mee was. Als ik eerder had geweten dat deze twee waren uitgenodigd, had ik nooit mijn medewerking toegezegd. Ook de gemeente Rijswijk heb ik gebeld en laten weten dat ik niets te maken heb met Al Nusra. Daarna heb ik zelf afgezegd, nog voor de visumweigering van de drie sprekers.'

U was toch jaren een van de prominente leden van de Council of Supporters, een Koeweitse organisatie die volgens onderzoekers veel geld heeft ingezameld voor salafistische rebellengroepen in Syrië? Een deel van deze groepen had banden met Al Nusra.

'De raad werd opgericht om Syrische burgers in nood en vluchtelingen te helpen. Meer niet. We hebben nooit geld gedoneerd aan militante groepen of om wapens te kopen. Ik weet honderd procent zeker dat ze nooit Al Nusra hebben gesteund. We hebben de plicht als moslims om het volk van Syrië te helpen in de strijd tegen het regime van Bashar al-Assad. En tegen Islamitische Staat (IS). Want net als Al Nusra doden zij iedereen, ook moslims die het niet met hen eens zijn. Vandaar de grote bijdrage van Koeweit en de Koeweiti's aan de hulpverlening aan Syrische vluchtelingen.'

Beeld Guus Dubbelman/de Volkskrant

U bent zelf naar het gebied gereisd om geld te brengen. Koeweit is volgens de VS nu uitgegroeid tot 'het epicentrum van geldinzameling voor terreurgroepen' in Syrië.

'Zeker, ik ben naar Turkije en Jordanië geweest om het geld te geven dat we in Koeweit hadden ingezameld. Het hoogste bedrag was zo'n 160 duizend euro. Maar puur en alleen voor de vluchtelingen. Men kent mij in Koeweit. De mensen geven automatisch meer als ze weten dat ik betrokken ben bij een inzameling. Alles is keurig gedocumenteerd. En ik heb een officiële goedkeuring van de regering voor de inzamelingen. Men moet maar bewijzen dat Othman al-Khamees militante groepen heeft gesteund.'

Hoe kijkt u aan tegen moslimjongeren in Europa die afreizen naar Syrië voor de jihad?

'Jihadisme is niet hetzelfde als terrorisme. Als jihadist ben je bereid alle moslims te steunen. De pure jihad was ten tijde van de profeet - toen hij zijn mening verkondigde. De jihad is niet iets wat we eigenlijk willen. Het is een laatste redmiddel. Afreizen naar Syrië is echter niet de juiste weg. Als Koeweiti's tegen mij zeggen dat ze naar Syrië willen gaan om te vechten, zeg ik tegen ze: niet doen.'

Waarom niet?

'Ik geef geregeld lezingen aan jongeren om niet te gaan. Elke vrijdag heb ik bijeenkomsten met ze. Ik waarschuw ze voor groepen als Al Nusra en IS, die hen willen misbruiken. Ook tijdens mijn laatste bezoek aan Nederland, januari vorig jaar, heb ik die jongens op het hart gedrukt niet af te reizen. Daarom zien groepen als Al Nusra en IS mij als de vijand.

'Het zijn organisaties die afwijken van het rechte pad. Hun boodschap is: als je geen moslim bent, dan word je door ons gedood. Dat kun je als moslim nooit goedpraten. De overgrote meerderheid van de moslims is tegen IS en wat het doet. Zij vertegenwoordigen de islam niet. Daarom moeten westerlingen niet de fout maken om te generaliseren. Hoeveel terreuracties zijn er de afgelopen jaren geweest in het Westen, gepleegd door moslims? Twintig? Allemaal het werk van eenlingen en extremisten.'

U veroordeelde ook heel snel de terreuractie tegen de redactie van Charlie Hebdo.

'Ik heb toen een video op YouTube geplaatst met de boodschap dat dit niet de juiste weg was. Ook ik was tegen hun publicaties, tegen de wijze waarop ze de profeet gebruikten. Maar je mag geen onschuldige mensen doden. Deze aanslag heeft zijn doel ook niet bereikt. Charlie Hebdo is nu populairder dan ooit. Als ze gewoon waren doodgezwegen, was er meer bereikt.'

Uw zoon studeerde vijf jaar in de VS. En toch vinden hij en u dat de aanslagen van '9/11' niet het werk zijn van Al Qaida. Dit geluid hoor je veel in de Arabische wereld. IS is volgens u ook een creatie van de VS. Meent u dat serieus?

'Al Qaida had zo'n grote en gecompliceerde aanslag nooit kunnen organiseren. Natuurlijk, Bin Laden eiste de aanslagen direct op, hij zei dat hij er trots op was. Hij was allang blij dat de wereld dacht dat hij erachter zat. Wat daarna is begonnen, de campagne tegen moslims, is interessant. Deze door de VS bedachte aanslagen waren een excuus om militaire actie in de regio, in Irak en Afghanistan, te rechtvaardigen. De VS willen continu onrust in het Midden-Oosten hebben. Daarom ook de plotselinge creatie van IS. Wapens, bestemd voor westers gezinde groepen in Syrië, die zogenaamd verkeerd worden gedropt en in handel vallen van IS. Dat gelooft u zelf toch ook niet? Ik ben niet voor of tegen de VS. Ze zijn alleen niet duidelijk in hun politiek.'

Na ruim twee uur praten spreekt hij in zijn bibliotheek de hoop uit snel weer in Nederland te zijn. Lezingen geven in de Haagse As-Soennahmoskee, die de radicale koers verruilde voor een gematigder toon.

Al-Khamees: 'Ik ben de laatste vijf jaar een keer of vier in Nederland geweest. Altijd zonder problemen. Zes lezingen geven per dag aan kinderen, de hele week door. Over de islam, hoe kinderen moeten bidden. Ik hou van Holland. U moet weg? Naar de luchthaven? Ik breng u. Nee, het is écht geen moeite. Misschien zie ik u binnenkort wel weer in Nederland.'

Beeld Guus Dubbelman/de Volkskrant
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden