Column

Is dit de grootste zeepbel ooit?

Financiële zeepbellen kennen niet de kringelende kleurenpatronen van echte zeepbellen. Ze zijn even onzichtbaar als de lucht waarin ze zweven. Niemand weet waar ze zijn en wanneer ze uit elkaar spatten. Er hangt geen bordje onder. De vastgoedmarkt kan een zeepbel zijn, net als de obligatiemarkt of die voor edelmetalen en grondstoffen.

De meest genoemde zeepbel is op dit moment de aandelenmarkt. De beurzen zijn al weken bezig alle historische records te verpulveren. Bijna alle indices staan op een all time high, inclusief de wereldindex van Morgan Stanley. De AEX-index lijkt een uitzondering, want die staat nog flink onder de hoogste stand aller tijden: 701,56 op 4 september 2000. Maar dat komt alleen doordat deze index geen rekening houdt met het uitgekeerde dividend. De AEX Total Return Index - de minder bekende variant waarbij wel het dividend wordt herbelegd - kwam vorige maand op een all time high. Inmiddels staat deze index al boven de 1.400, 200 punten boven het record van 2000.

Verwacht mag worden dat een dergelijke beurshausse dan ook gepaard gaat met een economische boom die zijn weerga in de wereldgeschiedenis niet heeft gekend. Maar iedereen heeft juist zijn mond vol van crisis. Zelfs in opkomende economieën als Brazilië en Rusland is sprake van een recessie, terwijl de groei in China, waarmee de economische motor na de crisis nog lang aan de praat werd gehouden, vermindert. Er is alle reden om niet te spreken van een gewone, maar van een reuze-zeepbel. Die is ontstaan doordat de centrale banken van de VS, Japan en Europa continu bankbiljetten bijdrukken die wegvloeien naar de aandelenmarkt.

Beheerders van 1.200 miljard euro aan Nederlands pensioengeld zouden zich snel uit de voeten moeten maken. Maar de vraag is: waar naartoe? De oude economische wetten en historische precedenten lijken geen opgeld meer te doen. Als gevolg van de demografische veranderingen zoals vergrijzing en het oppotten van geld bij grote concerns zweeft over de wereld een kapitaalberg van 600 biljoen dollar - tien keer zoveel als het mondiale bbp - dat naarstig op zoek is naar een optimaal rendement met een zo beperkt mogelijk risico. Wie uit aandelen stapt, moet zijn geld in obligaties of geldmarktfondsen stallen waar rendementen steeds vaker negatief zijn. Of er moet worden gegokt in commercieel vastgoed, hedgefondsen of edelmetalen.

De officiële rente lijkt een permanent nulpunt te hebben bereikt. Als op aandelen ondanks de recordjacht nog altijd 3,2 procent gemiddeld dividendrendement kan worden gemaakt, is dat geen reuze-zeepbel, maar een rationele afspiegeling van rendement versus risico. Dat betekent niet dat de aandelenbeurs niet in elkaar kan klappen.

Maar als de ene zeepbel wordt doorgeprikt, wordt automatisch een volgende gecreëerd zolang er veel kapitaal over de wereld stroomt dat als zeepsop dient voor nieuwe onzichtbare bubbels.

Reageren? p.dewaard@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden