Is die verslaggever er echt geweest?

Een groot aantal lezers zou de redactie van de Volkskrant maar wat graag een lesje komen leren. Een topografisch lesje, wel te verstaan. Want de abonnees in de buurt van Ulft zijn behoorlijk pissig als ze in hun ochtendblad lezen dat Ulft in Overijssel ligt. 'Toen ík er gisteren was, lag het nog in Gelderland', sneert een lezer. En de inwoners van Hoogeveen balen ervan als ze voor de zoveelste keer lezen dat ze volgens de Volkskrant in een 'dorpje' wonen. 'Is die verslaggeefster er wel echt geweest??', vraagt een lezer zich af die onderstreept dat er 55 duizend mensen in Hoogeveen wonen. En toen de krant recent een landkaartje afdrukte waarop Breda en Tilburg waren verwisseld, zat mijn mailbox bijna verstopt.


De lezer begrijpt niet hoe zulke domme fouten in de krant komen. De makers van de krant eerlijk gezegd ook niet helemaal. 'Een vlaag van onoplettendheid', zeggen de redacteuren als ze geconfronteerd worden met zo'n fout. 'Dat heb ik niet getikt hoor', zegt de auteur van het artikel waarin Elburg ten onrechte een Overijsselse plaats wordt genoemd. 'Het stond wel degelijk in de oorspronkelijke tekst', laat de eindredacteur prompt zien. 'Maar goed, ik had het natuurlijk wel moeten verbeteren.'


De hoofdredactie heeft een interessante theorie. 'Dit soort fouten wordt gemaakt door redacteuren die het dénken te weten. Want onwetende redacteuren, of redacteuren die aan zichzelf twijfelen en die bang zijn nat te gaan, die zoeken het op.' Blijkbaar hebben Volkskrantredacteuren de neiging hun topografische kennis te overschatten.


Ik vroeg aan een redacteur die erom bekend staat nooit fouten te maken, naar zijn geheim. 'Ik heb vroeger goed onderwijs gehad', zegt hij. 'Daarnaast vind ik de gedachte aan een genante fout die moet worden gecorrigeerd zo afschrikwekkend, zowel voor mijzelf als voor de krant , dat ik mijn teksten altijd drie keer, maar soms wel vijf keer, met een loep doorlees voor ik ze opberg. Dat is helemaal niet moeilijk, het kost alleen wat extra tijd.'


De boosheid van de lezers over topografische missers is drieledig. Ten eerste is er het onbegrip over het (vermeende) gebrek aan topografische kennis: lezers spreken van 'een blamage'.


Ten tweede worden lezers wantrouwig als er fouten in de krant staan. Want wat is de kwaliteit van een journalist die zelfs de makkelijkst te controleren feitjes niet heeft gecheckt? De plaatsvervangend hoofdredacteur snapt die argwaan wel. 'Tuurlijk. Veel lezers stoppen met lezen als er zulke domme fouten in een verhaal staan. Vergelijk het met een haar die in je eten zit of zand. Dan smaakt het niet meer. Je gaat je afvragen wat er nog meer voor viezigheid in je eten zit. Dit soort fouten zijn dodelijk voor het vertrouwen in de krant.'


De hoofdredactie denkt echter niet dat een artikel met een foute plaats- of provincienaam per definitie onbetrouwbaar is. 'De redacteur kan zich veel moeite hebben getroost een kwestie goed uit te spitten, maar in de marge een foutje maken', vindt de hoofdredacteur. De meeste fouten komen overigens voor in complexe producties waarbij verslaggevers, beeldredactie, eindredactie en de afdeling infographics betrokken zijn.


Tenslotte zijn topografische missers voor veel lezers het bewijs van Randstedelijke arrogantie en Randstedelijke bijziendheid. Anders gezegd: de redactie is niet werkelijk geïnteresseerd in wat er buiten de Randstad gebeurt.


Natuurlijk gaat de aandacht van de krant vooral uit naar de Randstad. Het land wordt vanuit Den Haag bestuurd. De Randstad is het economisch hart van het land en toonaangevend als het om cultuur gaat.


Maar ruim 40 procent van de lezers woont buiten de Randstad. Interessante regionale ontwikkelingen horen in de Volkskrant thuis. Die dringen soms met moeite tot de hoofdstad door. Terecht verbaasde de waarnemend burgemeester van Gilze en Rijen, Jan Boelhouwer, zich er onlangs in deze krant over dat de overlast van de hogesnelheidslijn in Lansingerland (nabij Rotterdam) breed wordt uitgemeten, terwijl honderdduizenden inwoners in de rest van Nederland een veelvoud aan hinder van het treinverkeer ondervinden zonder dat wie dan ook daar een woord aan vuil maakt.' En als de Q-koorts destijds, met vijftien doden en duizenden ernstig zieken, niet in Brabant maar in de Randstad was uitgebroken hadden de kranten er volgens Boelhouwer 'meteen stampvol mee gestaan'. Daar valt weinig op af te dingen.


De hoofdredactie wil verslaggevers stimuleren vaker het land in te gaan. Om landelijke ontwikkelingen te illustreren met voorbeelden van buiten de Randstad. Een goed plan. Maar het blijft hoe dan ook oppassen geblazen voor redacteuren die dénken de landkaart goed te kennen.


De Ombudsvrouw behandelt vragen, klachten, op- en aanmerkingen over de inhoud van redactionele pagina's en over de journalistieke aanpak.

ombudsvrouw@volkskrant.nl vk.nl/ombudsvrouw

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden