Analyse

Is die 'tweede revolutie' wel zo goed voor Egypte?

Op het Tahrirplein wordt nog steeds gejuicht over de 'tweede revolutie': miljoenen mensen waren ontevreden over hun nieuwe president Mohamed Morsi en na enkele dagen van massademonstraties heeft het leger hem afgezet. Is dat nu goed nieuws voor Egypte?

Een gezin in Caïro viert dat Morsi onder dwang is afgetreden. Beeld afp

Ze lijken zich onoverwinnelijk te voelen, de mensen die de hele nacht feest hebben gevierd. 'Ik hoop dat de salafisten nu de macht krijgen', twittert de Egyptische blogger @TheBigPharaoh. 'Dan gooien we ook hen hen na een jaar omver, zodat zij ook buiten het systeem staan.'

Zo'n opmerking is niet alleen overmoedig, het is ook heel erg naïef. Want de Moslim Broeders, de beweging waar president Morsi uit voort is gekomen, is niet dood en begraven, en er zijn veel valkuilen waar Egypte de komende maanden in kan tuimelen.

Morsi werd met een kleine meerderheid gekozen bij verkiezingen die worden gezien als 'eerlijk en transparant'. Dat wil overigens niet zeggen dat iedereen die voor hem stemde, aanhanger was van de Moslim Broeders; een groot deel van de mensen vond hem net iets minder slecht dan de andere kandidaat, die was voortgekomen uit het oude regime.

Dagelijks leven
Toen hij aan de macht kwam, beloofde Morsi een president te zijn voor 'alle Egyptenaren'. Dat is hem niet gelukt: eerst voelden de koptische christenen en links-liberalen zich gepasseerd, later volgde ook de 'gewone man'. Deze ging de straat overigens niet op omdat Morsi te autocratisch was, of de minderheden negeerde, maar omdat zijn eigen situatie de laatste jaren alleen maar slechter was geworden. Het dagelijkse leven in Egypte is zwaar vanwege de hoge werkloosheid, de corruptie en de hoge lasten. Het is echter onwaarschijnlijk dat een nieuwe president, van welke achtergrond dan ook, deze problemen wel snel kan oplossen.

Die nieuwe gekozen president moet er trouwens eerst nog komen. Met de 'routekaart' doet het leger haar uiterste best om de indruk te mijden dat ze een coup hebben gepleegd en zelf aan de macht willen blijven: ze hebben een korte periode van transitie aangekondigd en er moeten snel nieuwe parlementaire en presidentiële verkiezingen volgen. Het succes en de daadwerkelijke snelheid van deze moeilijke transitie zijn echter moeilijk te voorspellen.

Zorgen
Waar Egypte zich op dit moment vooral zorgen over moet maken, zijn de gevoelens van de Moslim Broeders. Decennialang was deze organisatie verboden en is er ondergronds gebouwd aan een goed functionerend netwerk. Er werd gedroomd van de dag dat zij aan de macht zouden komen. Vorig jaar was het eindelijk zo ver, en minder dan een jaar later worden ze weer met een klap weggevaagd. Het risico bestaat dat zij zich het onbegrepen slachtoffer voelen: de Moslim Broeders hebben de verkiezingen eerlijk gewonnen, maar zijn verraden en worden volkomen onterecht uit de macht ontzet.

Egyptische salafisten en jihadisten hebben al gezegd dat ook zij zich zullen verzetten als Morsi uit zijn ambt wordt gezet, en de broederschap zelf beschikt over miljoenen aanhangers. Morsi heeft gezegd dat zij zich zonder geweld moeten verzetten, maar als ze gemobiliseerd worden, kunnen ze voor veel problemen zorgen. Er is al bezorgd verwezen naar de gebeurtenissen in Algerije in de jaren negentig, toen de islamisten de verkiezingen dreigden te winnen, het leger ingreep, en een burgeroorlog volgde die honderdduizenden mensen het leven heeft gekost. Dat scenario is vergezocht, maar het kan geen kwaad als de nieuwe machthebbers in het achterhoofd houden dat frustratie tot nare situaties kan leiden.

Een boze aanhanger van de Moslimbroeders na de toespraak van de legerleider, waarin hij zei dat Morsi was afgezet. Beeld afp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden