Is Den Uyl schuldiger dan Kamp?

Het is mogelijk dat de Groningse aarde van de onweersblik van minister Kamp onmiddellijk gaat beven.

Maar zolang dat niet wetenschappelijk is aangetoond, is er geen argument om hem de kop van Jut te maken van de scheuren in de bouwwerken in die provincie. Dat boze Groningers deze bewindsman tot doelwit van hun ongenoegen hebben gemaakt - en de oppostie daar een slaatje uit slaat - is even onrechtvaardig als Rutte verwijten maken over het inkomstenverlies door de onafhankelijkheid van Nederlands-Indië.

Het weghalen van de gasbel die blijkbaar als heipaal onder het Groningse land dient, is niet het besluit van Kamp, maar in de eerste plaats van drie ministers van Economische Zaken in de jaren zestig: minister Jan de Pous in het kabinet-De Quay, minister Koos Andriessen in het kabinet-Marijnen en minister Joop den Uyl in het kabinet-Cals.

De Pous zag de gasbel als een nieuwe goudader en lanceerde meteen de vrije loonpolitiek, waardoor het volk zich eerst een wasautomaat en televisietoestel kon permitteren en later een Ford Cortina.

In zijn Nota inzake het aardgas van 1962 stelde hij zelfs het gas binnen dertig jaar op te souperen, omdat de toekomstige Nederlandse energiebehoefte van kernenergie zou komen. Hij creëerde het nu zo omstreden Gasgebouw waarbij de inkomsten werden verdeeld. Minister Andriessen concentreerde het energiebeleid op één ministerie. Zijn opvolger Joop den Uyl sloot de Limburgse mijnen, waardoor 60 duizend banen verloren gingen en de kolenkit plaatsmaakte voor de gasleiding.

Geen van de drie ministers en hun opvolgers hebben er ooit bij stilgestaan dat het weghalen van het gas zou leiden tot aardbevingen. Als bekend was geweest dat het hele noorden daardoor in 2015 op zijn grondvesten zou schudden, zou misschien nog twee decennia zijn doorgeploeterd in de steenkoolmijnen. Dat zou veel ellende hebben opgeleverd. De mijnsluitingen in landen als België en Groot-Brittannië twintig jaar later bleek uiteindelijk een veel pijnlijker proces te zijn. Zonder het aardgas was de PvdA misschien nooit Sinterklaas gaan spelen, zoals Wiegel in de jaren zeventig riep. Dan had de Nederlandse industrie ook niet haar overbodig geworden arbeidskrachten via de wao kunnen laten afvloeien. Dan waren Rusland en Noorwegen spekkoper geweest en zou Nederland nu het Griekenland van het noorden kunnen zijn geweest.

Voor 'als' koopt niemand wat. De gasopbrengsten hebben decennia lang de begroting nog enigszins op orde gehouden en hebben via het multiplier-effect dit land tot een van de meest welvarende ter wereld gemaakt.

Wie de zwartepiet in Den Haag wil leggen, zou zich eerst moeten afvragen wanneer de commissarissen van de koningin in Groningen zelf (Toxopeus, Vonhoff, Alders) met hun zo goede Haagse connecties aan de bel hebben getrokken.

Kamp is de laatste die schuld heeft.

Reageren? p.dewaard@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden