Feiten voor bij de borrelWerkloosheidscijfers

Is de werkloosheid echt zo laag?

Volgens de cijfers van het CBS staat de Nederlandse economie er schitterend bij. Maar die percentages vertellen misschien niet het hele verhaal.

In de horeca wordt hard naar personeel gezocht.  Beeld ANP
In de horeca wordt hard naar personeel gezocht.Beeld ANP

De nieuwste werkloosheidscijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) vertellen een juichverhaal. Want vijftien maanden na het begin van de coronacrisis heeft de werkloosheid in Nederland in de maand mei het historisch lage niveau van 3,3 procent bereikt, zo is donderdag bekendgemaakt. Alle sombere voorspellingen dat na de pandemie ook de economie in een crisis zou storten, zijn daarmee niet uitgekomen. Maar vertellen de rooskleurige cijfers wel het hele verhaal? Gaat het echt zo goed?

Vooropgesteld, het huidige werkloosheidscijfer is ongekend laag. De werkloosheid is momenteel zelfs lager dan vlak voor de bankencrisis van 2008. Vlak na het begin van de pandemie liep de werkloosheid wel even op, maar sinds het najaar van 2020 gaan de cijfers weer de goede kant op.

Het percentage werkloosheid vertelt echter niet het gehele verhaal. Volgens het CBS is iemand pas werkloos als deze persoon geen werk heeft en actief zoekt naar werk. Wie geen baan ambieert, komt dus ook niet in de cijfers voor. En hier is wel iets interessants aan de hand: tijdens de coronacrisis gaven meer Nederlanders aan dat ze niet langer beschikbaar waren voor de arbeidsmarkt. Wellicht waren deze potentiële werknemers bevreesd om op een werkplek besmet te raken, wellicht gingen ze tijdelijk studeren, mogelijk wilden ze eerder stoppen met werken, of hadden ze andere overwegingen niet te solliciteren.

Deze groep van uitstappers op de arbeidsmarkt is de afgelopen maanden flink gegroeid, een fenomeen dat zich voor het laatst in 2014 voordeed. Er zijn elke maand zo’n 13 duizend personen die voorheen wel werk zochten, maar nu niet langer beschikbaar zijn voor een baan. Dit aantal van uitstappers is, met 10 duizend per maand, hoger dan de daling van de werkloosheid.

null Beeld

In totaal zijn er in Nederland 3,8 miljoen mensen tussen de 18 en 75 jaar, die niet meetellen bij de beroepsbevolking en dus ook niet als werkloos te boek kunnen staan. In deze groep bevinden zich veel gepensioneerden en studenten. Maar er zijn ook vele honderdduizenden die zich de komende periode weer kunnen melden op de arbeidsmarkt. Bijna automatisch zal de werkloosheid dan dus weer stijgen.

Daar komt bij dat een deel van de werkenden eigenlijk meer uren zou willen draaien. Deze werknemers hebben nu een kleine deeltijdbaan en zijn niet werkloos, maar hebben wel de ambitie om meer geld te verdienen. Het aantal werknemers met zo’n kleine deeltijdbaan is tijdens de coronacrisis juist toegenomen. In het eerste kwartaal zijn er zo’n 83 duizend personen bijgekomen die een kleine deeltijdbaan hebben van maximaal twaalf uur per week. In deze groep zitten ook veel zelfstandigen en zzp’ers die door de crisis een deel van hun opdrachten verloren en in feite grotendeels zonder werk zitten, maar niet meetellen in de statistieken van de werkloosheid.

null Beeld

Dankzij de pandemie zijn er ook allerlei nieuwe banen bijgekomen. Bij de GGD’s en in de zorg is veel extra personeel aangenomen om de crisis te bestrijden. Het is best mogelijk dat in het najaar de GGD’s weer minder mensen nodig hebben om prikken te zetten, de telefoon op te nemen of coronatesten uit te voeren.

Wellicht dat tegen die tijd alle coronasteun van het kabinet is afgebouwd en bedrijven nogmaals moeten bepalen wie ze in dienst blijven houden. In het eerste kwartaal van 2021 kregen bedrijven voor bijna 1,3 miljoen medewerkers loonsteun uitbetaald. Een deel van deze groep kan later alsnog zijn baan verliezen. Pas na de coronacrisis zal daarom duidelijk worden hoe hoog de werkloosheid in Nederland daadwerkelijk is.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden