Column

Is de term 'vluchtelingen welkom' een brug te ver?

Boze burgers hebben ook gelijk, zegt boegbeeld vluchtelingenopvang.

Lian Priemus voor het tuinhuisje waarin zij vluchtelingen onderbracht.

Lian Priemus vindt de term 'Vluchtelingen welkom' tegenwoordig 'een brug te ver'. Wie boos of ongerust is zal je ermee wegjagen, 'bovendien hebben die mensen vaak gewoon gelijk'.

Integreren gaat moeizaam, merkte ze zelf. Lian woont met twee tienerdochters in een krappe benedenwoning van een flat aan de rand van de Watergraafsmeer in Amsterdam. Haar kleine tuintje is voor de helft gevuld met een houten huisje. Daarin twee bedden, waar maandenlang steeds nieuwe Syrische vluchtelingen logeerden.

Ik vraag hoe de tienerdochters dat vonden. Nou, zegt Lian, die vonden het dus niet altijd leuk dat hun moeder voor iedereen aan het zorgen was maar even wat minder voor hen. Of dat ze soms op zo'n vluchteling moesten wachten voordat ze zelf onder de douche konden. Maar ze waren onder de indruk van de verhalen aan tafel. En ook hun vrienden kwamen luisteren. 'Die pubers van tegenwoordig zijn juist super-empathisch.'

Lian Priemus is freelance regisseur van tv-programa's als De Rekenkamer en Dus ik Ben. Haar ouders waren ook zo, vroeger thuis zat er altijd wel een vluchteling aan het kerstdiner. Vond ze als puber ontzettend stom. 'Maar later verandert dat.'

Lian Priemus, boegbeeld van vluchtelingenopvang.

Vorig jaar werd ze een boegbeeld van de vluchtelingenopvang in Amsterdam. Met tientallen buurtbewoners van Gastvrij Oost hielp ze 31 Syriërs aan tijdelijk onderdak in een kantoorpand. Ze rolde daar bij toeval in, via de noodopvang, waar allerlei Amsterdammers elkaar vonden, van moslims die broeders en zusters kwamen helpen tot zzp'ers met tijd en geld. Later ontstond het idee voor het kantoorpand, betaald met crowdfunding en in twee weken vol meubels en keukenspullen, met dank aan de buurt. 'Iedereen wilde helpen.'

De vluchtelingen die in het pand mochten trekken waren geselecteerd, gezinnen en alleenstaanden. Ze moesten stabiel zijn, zelfredzaam. 'Ik kon dat selecteren aan mezelf verkopen door te denken: dit is een experiment met kleinschalige opvang midden in de buurt, we laten zien dat het goed werkt en daarna gaan dan andere mensen in allerlei buurten hetzelfde doen voor al die andere mensen.'

Priemus' dochters waren onder de indruk van de verhalen aan tafel.

Ze raakte bevriend met sommigen, zoals met Adnan, een 'tamelijk religieuze' moslim, totaal niet gewend aan homoseksualiteit. Ze zag dit in een half jaar veranderen, want onder de vrijwilligers die taalles kwamen geven waren nogal wat homo's. 'Dat vond ik zo stoer, zijn vermogen zo snel te schakelen.'

En nu? Nu zijn de vluchtelingen uit het kantoorpand verspreid over sociale huurwoningen en raken sommigen weer geïsoleerd. Ruimdenkende mannen en vrouwen van toen vallen terug in tradities. Sommige jongens raken een beetje in de war door onze losse seksuele moraal.

Maar ligt dat aan hen? Of aan het wegvallen van het hechte netwerk van vrijwilligers uit de begintijd? Die vrijwilligers zijn er wel, zegt Lian, in heel Nederland willen zoveel mensen helpen, maar ze weten vaak niet meer goed hoe of waar ze de vluchtelingen kunnen vinden. Woningbouwcoöperaties geven geen gegevens over hun adressen. Logisch uit het oogpunt van privacy, maar ook een gemiste kans: 'De mensen die iets willen doen mogen niet, terwijl waar de begrijpelijke onwil zit almaar nieuwe vluchtelingen doorgeduwd worden naar schaarse sociale huurwoningen. Dat vind ik stom. Althans niet effectief.'


Ze kent meer bezorgde vrijwilligers. De meesten zeggen niets, bang de PVV in de kaart te spelen. Lian Priemus doet het daarom juist wel: 'Anders geef je de mensen die boos en ongerust zijn het gevoel dat ze gek zijn, terwijl het gewoon niet waar is, dat er niets aan de hand is.' Er is veel aan de hand. Die mensen komen uit een oorlog en hebben het moeilijk. 'Maar ze zijn hier met een reden en we moeten dit samen oplossen. Dat is in het belang van ons allemaal.'


Toen ze het kantoorpand in Oost inrichtten, kwamen boze en ongeruste omwonenden ook gewoon helpen, Lian hoefde maar om een boor te vragen. 'Ik geloof dat iedereen van goede wil is. Maar je moet het dus wel vragen.'

Nog belangrijker: dat ook sterke buurten vol koopwoningen meer vluchtelingen opnemen. 'Verzin maar manieren.' Lian zit alvast in een denktank met ondernemers, iemand uit het vastgoed, een architect, een hoteleigenaar. De architect ontwerpt tiny houses. Ook denken ze aan een soort Airbnb-constructie die het mogelijk maakt je koopwoning aan vluchtelingen te verhuren.


De Algemene Rekenkamer oordeelde vorige week dat de inburgering faalt. En Han Entzinger, de emeritus hoogleraar integratiestudies die de inburgeringscursus uitvond, legde in deze krant nog eens haarfijn uit waarom. Aanpassen of oppleuren was nooit de bedoeling: integratie kan alleen van twee kanten komen. En er is geen einde.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden