Is de term 'polder- catenaccio' rijp voor Van Dale?

AMSTERDAM - Wanneer raakt een term ingeburgerd en wanneer niet? Toen Louis van Gaal voor het WK overstapte op het 5-3-2-systeem, was daar nog geen benaming voor. We wisten vooral wat het niet was: de Hollandse School, een klassiek systeem met drie spitsen. Maar wat was het dan wel?


Het was ergens in de jaren negentig dat voetbaltrainer Bert Jacobs zijn ploeg een draak van een wedstrijd had zien spelen. Alle kanten ging het op, behalve de juiste. Na afloop werd hem om zijn mening gevraagd. Vanaf dat moment werd hotsknotsbegoniavoetbal een begrip. Hotsknotsbegoniavoetbal bereikte zelfs de Dikke van Dale. Toets de term in op google en je krijgt 1.200 hits.


Maar hoe noem je nou het nieuwe systeem van Oranje? Na de wedstrijd twitterde freelance journalist David Endt: ''#vangaal als dijkgraaf van het poldercatenaccio. Beheers het wassend water met dijken en sluizen. Molens wieken. Bescherm en red de natie.'


Verslaggever Willem Vissers van de Volkskrant introduceerde de term 'poldercatenaccio' dinsdag. Hij had die eerder al een keer gebruikt tijdens het EK voetbal voor vrouwen in 2009. 'Het leek me tijd voor een herwaardering op een hoger platform', laat hij weten. Het leverde hem veel reacties op.


Is 'poldercatenaccio' een blijvertje? Taalkundige Wim Daniels, auteur van het boekje Boerenkoolvoetbal, waarin hij voetbaltermen verzamelde, vindt het in elk geval een mooie vondst. 'Het is een soort dijkverzwaring, maar dan met voetbal. Je kunt je er meteen iets bij voorstellen.'


Want dát is voorwaarde nummer één, zegt hij, wil de uitdrukking in het collectieve geheugen terechtkomen: het moet beeldend zijn. 'Catenaccio is al vaak gebruikt. Je weet: dat is niet best. Maar door er polder aan vast te plakken, krijgt het meteen een vrolijkere klank, een nieuw elan.'


'Van Gaal in de rol van Cornelis Lely, dat is iets wat meteen aanspreekt', zegt David Endt. 'Of-ie beklijft, durf ik niet te zeggen. Hangt er ook vanaf of dit systeem een trend zet of dat het een eendagsvlieg blijkt te zijn.'


Er zijn door de tijd heen veel nieuwe uitdrukkingen ontstaan om spelsystemen te typeren: flipperkastvoetbal, tiki-taka, betonvoetbal, totaalvoetbal, kluitjesvoetbal. Of 'poldercatenaccio' ooit de Van Dale haalt, is de vraag. 'Het zijn uiteindelijk de taalgebruikers die bepalen of een woord in zwang raakt of niet', zegt Kees van der Zwan van Genootschap Onze Taal. 'Ik vind hem zelf niet echt verrassend. Peter Zantingh van de NRC noemde dit weekend op de radio de term Aussenbahnspiel voor het 5-3-2-systeem, vanwege de opkomende backs die de zijkant van het veld als een buitenbaan gebruikten. Die vond ik beter. Beeldender ook.'

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden