interview Íñigo Errejón

Is de studentikoze politicus Íñigo Errejón de nieuwe belofte van Spanje?

Íñigo Errejón, de leider van de nieuwe linkse partij Más País, wordt belaagd door de media. Beeld Marcos del Mazo / Getty

De Spanjaarden moeten zondag opnieuw naar de stembus: de vierde keer in vier jaar tijd. De reden: linkse partijen komen maar niet tot een regering. Critici spreken van puberaal gedrag. Politicus Íñigo Errejón is een nieuwe partij begonnen. Wat heeft hij de kiezer te bieden?

Ooit, nog niet zo lang geleden, was Íñigo Errejón de beste vriend van Pablo Iglesias. Samen namen de twee politicologen het voortouw bij de oprichting van de Spaanse protestpartij Podemos. Iglesias werd partijleider, Errejón de ‘nummer twee’.

Toen kwam in 2016 het moment dat Podemos moest kiezen: een regering van de sociaal-democratische PSOE mogelijk maken of niet? Iglesias was tegen, Errejón voor. Het was het begin van een verwijdering die mettertijd steeds groter werd. In 2017 werd Irene Montero, de vriendin van Pablo Iglesias, de nieuwe ‘nummer twee’ van Podemos.

De definitieve breuk kwam begin dit jaar. Nu doet Errejón voor het eerst met een eigen partij (Más País, oftewel Meer Land) mee aan de landelijke verkiezingen van 10 november. Zijn partij is de nieuwste loot aan het zich snel vertakkende Spaanse politieke stelsel. Waar er tot voor kort twee grote, landelijke partijen waren – PSOE en PP – zijn dat er inmiddels zes. In de peilingen staat Más País op 4 procent van de stemmen.

Alles wijst erop dat de sociaal-democraten de komende verkiezingen – een herhaling van de stemronde in april – gaan winnen. De grote kwestie van de Spaanse politiek op dit moment is: welke partijen zijn bereid PSOE-lijsttrekker Pedro Sánchez aan een parlementaire meerderheid te helpen?

Daar zit precies het verschil tussen Más País en Unidas Podemos (zoals de partij van Iglesias heet sinds ze optrekt met de communisten). Het is een verschil in politieke stijl – een verschil dat je al vermoedt als je Iglesias en Errejón naast elkaar zet. Iglesias maakte een handelsmerk van zijn paardenstaart en opgestroopte mouwen. Je ziet hem meestal met een diepe frons. Errejón, met zijn kraagje en studentikoze uitstraling, laat zich juist graag fotograferen met een brede lach.

Waarom kon u niet verder met Podemos?

Errejón, tijdens een groepsgesprek met buitenlandse correspondenten: ‘Podemos is maar tot halverwege gekomen. We hebben nieuwe thema’s op de agenda gezet, die leefden bij de mensen op straat: bestaansonzekerheid, huisuitzettingen, corruptie. Maar na de revolutie moet je ook orde scheppen. Anders ben je niet meer dan een protestpartij. Dan kom je in de problemen op het moment dat de stemming in het land afkoelt, als de hitte van het protest voorbij is.’

Wat staat er volgens u op het spel bij deze verkiezingen?

‘Dit zijn de vierde verkiezingen in vier jaar tijd. Na de vorige ronde was er een linkse meerderheid, maar tegen alle verwachtingen is er geen regering gevormd. Dat leidt vooral onder linkse kiezers tot irritatie, tot verkiezingsmoeheid. Veel mensen denken: wij hebben onze plicht gedaan, we hebben gestemd.

‘Met onze partij willen we bereiken dat mensen toch weer gaan stemmen. Enerzijds door te benadrukken: rechts gaat wel naar de stembus. De geschiedenis leert dat links de verkiezingen in Spanje alleen wint als de opkomst hoog is. Anderzijds zeggen we op voorhand: wij steunen een progressieve regering. Ook al zijn we het niet in alles eens met Pedro Sánchez (de socialistische PSOE-leider die deelneemt aan de regering, red.) eens.

‘De tegenstelling tussen nieuwe en oude politiek is niet meer actueel. Op dit moment gaat het om de tegenstelling tussen nuttige en nutteloze politiek.’

Een linkse regering is alleen mogelijk als ook Iglesias en Sánchez het eens worden. Dat lijkt onwaarschijnlijker dan ooit: de relatie tussen Sánchez en Iglesias is behoorlijk verslechterd in het afgelopen halfjaar.

‘In Spanje eisen we blijkbaar dat politici eisen vrienden van elkaar zijn. Maar daar gaat het niet om. De vraag is: wil je een rechtse regering, een linkse regering, of nog een keer verkiezingen?

‘Overal in Spanje worden mensen het met elkaar eens, ook als ze elkaar niet mogen. Op het werk, met de familie, in de buurtvereniging. Dat soort pragmatisme is in de politiek ook nodig.

‘Het probleem is: als je het op je werk niet met een ander eens wordt, dan lijd je daar zelf onder. In het geval van politiek leiders wordt de bevolking opgezadeld met de gevolgen. Als de pensioenen in Spanje niet worden gecompenseerd voor de inflatie, heeft Pedro Sánchez daar geen last van, en Pablo Iglesias ook niet.’

Uw partij heet ‘Meer Land’. Dat klinkt nogal patriottisch, niet per se als iets van links.

‘Het idee van een land, een vaderland, kan werken als lijm tussen progressieve krachten. En dan bedoel ik niet saamhorigheid gebaseerd op een voorbije glorietijd, op iets wat vijfhonderd jaar geleden is gebeurd, of gericht tegen bepaalde regio’s. Het gaat me erom dat we voor elkaar zorgen. Samen zijn we beter in staat de gezondheidszorg te regelen, te zorgen voor het land, de rivieren, de lucht die we inademen.

‘Het mediterrane gebied wordt het meest getroffen door klimaatverandering. Toch is duurzaamheid afwezig in het politieke debat in Spanje. Daar willen wij verandering in brengen.’

Vlak voor de verkiezingen liet de PSOE-regering het lichaam van Franco herbegraven. Levert dat Sánchez veel kiezers op, denkt u?

‘We moeten ons schamen dat het veertig jaar heeft geduurd om een dictator uit zijn mausoleum te halen. Onbegrijpelijk voor een democratisch land. Maar daarmee is het niet klaar. Er liggen hier nog honderdduizend mensen in massagraven, vaak langs de kant van de weg, zonder dat zijn geïdentificeerd. Na Cambodja zijn er nergens zo veel ongeïdentificeerde skeletten als hier.

‘Toch denk ik dat dit geen grote rol speelt tijdens deze verkiezingen. Alleen Vox (ultrarechtse partij) keerde zich fel tegen het opgraven van Franco.’

De Spaanse politicus Íñigo Errejón. Beeld EPA
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden