Nieuws met Duiding Rusland in Raad van Europa

Is de Russische terugkeer in de Raad van Europa een stap vooruit?

Na vijf jaar heeft Rusland zijn stemrecht weer terug in de Parlementaire Vergadering van de Raad van Europa. Rusland was dat recht in 2014 verloren vanwege de annexatie van de Krim. Het is een opvallende draai in een tijd waarin de Europese Unie Rusland aan stevige sancties onderwerpt.

Protesten buiten de Duitse ambassade in Kiev dinsdag tegen de toelating van Rusland in de Parlementaire Vergadering van Europa. Beeld AFP

Voor Nederland ligt het herwonnen stemrecht gevoelig, omdat Rusland nauwelijks heeft meegewerkt aan het onderzoek naar de ramp met de MH17, waarbij in 2014 193 Nederlanders om het leven kwamen. Vorige week stuurde Stichting Vliegramp MH17 nog een brief naar de Raad waarin zij vroeg het stemrecht voor Rusland uit te stellen als het land niet garandeerde mee te werken aan de ‘opsporing, vervolging en berechting van degenen die worden verdacht van het neerhalen van vlucht MH17’.

De Raad van Europa bestaat dit jaar zeventig jaar en geldt als de waakhond van democratie en mensenrechten. De Raad is de organisatie achter het Europees Hof van de Rechten van de Mens, dat sinds 1959 de mensenrechten in de 47 lidstaten bewaakt. In 2018 deed dat Hof 906 uitspraken over Russische klachten. De uitspraken van het Hof zijn bindend.

Onder meer Frankrijk en Duitsland gaven aan voorstander te zijn van een herintreding van Rusland in de Parlementaire Vergadering van de Raad van Europa. In de resolutie waarover gestemd is, staat dat het stem- en spreekrecht en de aanwezigheid van een lidstaat bij de Vergadering niet ingetrokken of opgeschort mag worden wanneer er sprake is van een conflict. 118 leden keurden de resolutie goed, 62 stemden tegen en 10 onthielden zich van de stemming.

Normalisering relaties met Rusland

Volgens André Gerrits, hoogleraar International Studies en Global Politics bij de Universiteit Leiden, is het resultaat van de stemming een nieuwe politieke stap in de normalisering van de relaties met Rusland. ‘Je moet de onaangename conclusie trekken dat de sancties op Rusland nauwelijks geholpen hebben en dus moet je het via een andere weg proberen’.

Gerrits benadrukt dat de terugkeer van Rusland positief is voor de Russische burgers. ‘Ze voelen zich nu nog meer gesterkt om een beroep te doen op het Europees Hof van de Rechten van de Mens’. Uiteindelijk denkt Gerrits dat de Raad te weinig macht heeft om Rusland daadwerkelijk tot verandering te dwingen. ‘Buiten Europa is Rusland niet zo geïsoleerd en de herintreding van Rusland biedt nog altijd geen oplossing voor een conflict als de annexatie van de Krim’.

Tweede Kamerlid Pieter Omtzigt (CDA) stemde maandagavond tegen Russische terugkeer in de Raad. In een verklaring op Twitter legt hij uit waarom. ‘De Raad is een organisatie waar landen samenwerken op basis van regels. Een van die regels is dat je geen delen van een buurland bezet. Rusland doet dat nu wel in Oekraïne, maar ook in Georgië en Moldavië.’

Omtzigt is dan ook niet tevreden met de uitslag van de stemming. ‘Door de herintreding van Rusland wordt het veel lastiger om landen als Turkije of Malta aan te spreken op hun problemen met mensenrechten en de rechtsstaat’. Hij benadrukt dat Nederland waakzaam moet zijn. ‘Kleine landen hebben belang bij internationaal recht. Bij deze stemming heeft Rusland zijn geopolitieke gewicht gebruikt om eigen veranderingen door te drukken.’

Eerste Kamerlid Tiny Kox (SP) is juist tevreden met de uitslag van de stemming. ‘Er was op geen enkel niveau goede communicatie met Rusland. De Raad behandelt veel Russische kwesties. Daarom is het een goede zaak dat we eindelijk weer in gesprek kunnen gaan met Russische parlementariërs.’

‘De uitslag van de stemming is niet voor iedereen positief uitgevallen’, weet ook Kox. ‘De Oekraïeners zijn dinsdag zelfs uit de zaal weggelopen’. De Oekraïense parlementariër Volodymyr Ariev sprak in de spreektijd voorafgaand aan de stemming al over een ‘festival van de hypocrisie’.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden