Is de politie te schietgraag?

Voor de tweede keer in een week tijd is een man door politiekogels om het leven gekomen. Duidt dat op een schietgrage mentaliteit bij agenten?

Onderzoek op de plek waar de politie in het Noord-Hollandse dorp De Kwakel een man heeft doodgeschoten.Beeld anp

In het Noord-Hollandse dorp De Kwakel (gemeente Uithoorn) reageerden agenten donderdagochtend kort na 5.00 uur op een melding van een vechtpartij in een woning. Toen de agenten het huis naderden, kwam een man met een mes op de agenten af, waarna een van de agenten het vuur opende. De man overleed ter plekke.

Woensdag overleed een 41-jarige man uit Oss die afgelopen weekend door de politie in Eindhoven was neergeschoten. Twee agenten reageerden zaterdagmiddag op een melding van huiselijk geweld. Ter plaatse wilden ze een verdachte aanhouden, maar die verzette zich hevig. Ook zou hij een scherp voorwerp vast hebben gehad. De agenten proberen de man tevergeefs met pepperspray en de wapenstok onder controle te brengen.

Op videobeelden van omstanders is te zien hoe de man daarna een van de agenten aanvalt. Als die op de grond valt, trekt zijn collega een pistool en schiet twee keer in het bovenlichaam van de verdachte. Het slachtoffer, een bekende van de politie vanwege verschillende geweldsdelicten, wordt later met de traumahelikopter naar het ziekenhuis gebracht.

Daling van het aantal doden door politiekogels

Twee doden door politiekogels in één week, duidt dat op een schietgrage mentaliteit bij de politie? Onzin, zegt Hans Schoones van politievakbond ANPV. Volgens hem worden agenten getraind om bij een levensgevaarlijke situatie zoals in Eindhoven 'noodweervuur' te gebruiken. Agenten moeten in zo'n geval hun bedreiger uitschakelen door boven de romp te mikken. 'Geen agent gaat de straat op om eens lekker te schieten.'

Toch heeft de politie de afgelopen jaren meermalen kritiek gekregen voor het toepassen van dodelijk geweld bij aanhoudingen. Zo laaide protest op nadat een agent in 2012 de 17-jarige Rishi Chandrikasing doodschoot op het station Den Haag Hollands Spoor. Vorig jaar zomer overleed de 42-jarige Arubaan Mitch Henriquez nadat hij met veel geweld was aangehouden.

Maar uit cijfers die de Rijksrecherche deze week publiceerde, blijkt dat de laatste jaren juist sprake was van een daling van het aantal doden door politiekogels. In 2011 en 2012 vielen er vijf doden, in 2013 twee en de laatste twee jaar geen. Het gemiddelde van de afgelopen veertig jaar ligt op jaarlijkse drie doden en zestien gewonden. 'Je kunt er geen peil op trekken', zegt politiegewelddeskundige Jaap Timmer van de Vrije Universiteit. 'Maar jaarlijks telt de politie 14 duizend aanhoudingen met geweld. Dan vind ik het gemiddelde hier zo gek nog niet.'

Movement X Nederland demonstreert voor de rechtbank van Den Haag, op 29 juli 2015, na de dood van Mitch Henriquez. De beweging protesteert tegen politiegeweld en racisme en eist de vrijlating van politieke gevangenen.Beeld anp

Taser

Volgens Schoones van vakbond ANPV kan het gebruik van de taser het aantal doden en gewonden verder terugdringen. Dat wapen kan kwaadwillenden met een stroomstoot van 50 duizend volt tijdelijk uitschakelen. 'Je kunt gedurende zeven tot acht seconden niks meer. Het is alsof je verlamd bent', aldus Schoones. 'Als de agenten in Eindhoven een taser hadden gehad, was dit anders afgelopen. Daar ben ik van overtuigd.'

De invoer van een taser is ondanks enkele proeven bij de politie nog ver weg. Vooral de hoge kosten vormen een groot obstakel. Zo kost een taser al gauw 1.500 euro, drie keer zoveel als het dienstpistool, de Walther P99. Ook vergt het gebruik een uitgebreide training. De benodigde miljoenen heeft de politie niet.

Volgens politie-expert Timmer is het bovendien de vraag of al die investeringen wel nodig zijn. 'In Eindhoven was het misschien een oplossing geweest, maar dat is het zeker niet in alle gevallen waarbij de politie geweld moest gebruiken. Moet je bovendien wel zo'n circus optuigen voor die malloten die de politie aanvallen?'

Momenteel werkt de politie aan de invoering van de uitschuifbare wapenstok, die zwaarder en harder is dan de nu gebruikte stok. Alleen al het uitschuiven schijnt een indrukwekkend effect te hebben op de tegenstanders, stelt Timmer. 'Misschien dat de agenten in Eindhoven de verdachte daarmee wel eerder onder controle hadden gekregen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden