Is de Linkspartei eigenlijk wel een geoorloofde partij?

Veel partijen die aan de komende Duitse verkiezingen meedoen, zullen de kiesdrempel niet halen. De nieuwe Linkspartei heeft kansen. Maar voldoet de partij aan de regels?...

Zo op het oog valt er op 18 september wel iets te kiezen voor de Duitsers. Naar verwachting zullen ruim dertig partijen aan de vervroegde Bondsdagverkiezingen deelnemen. Het gros daarvan zal vermoedelijk de kiesdrempel van 5 procent niet kunnen nemen. Dit lot is vermoedelijk weggelegd voor de extreem-nationalistische Republikaner, de Marxistisch-leninistischer Partei Deutschlands en ook voor de Partei für Arbeit, Rechtsstaat, Tierschutz, Elitenförderung und basisdemokratische Unitiativen (een creatie van de redactie van het satirische blad Titanic).

De inschrijving van de Linkspartei - of: Die Linke - van Gregor Gysi (PDS) en Oskar Lafontaine (ex-SPD) is nog ongewis. De vraag waarover de zedenmeesters van de Duitse democratie zich buigen, is of de nieuwkomer een partij in de geoorloofde zin is, of een lijstverbinding van twee partijen die vrezen de kiesdrempel niet zelf te kunnen bedwingen. In het laatste geval mag de Linkspartei niet aan de verkiezingen deelnemen.

Een aantal staatsrechtdeskundigen meent dat de Linkspartei niet aan de vereisten van de Kieswet voldoet, en dus van deelneming aan de verkiezingen moet worden uitgesloten.

Naar verwachting zal aan dit ongevraagde advies geen gehoor worden gegeven. De commissie die de kieslijst samenstelt, zal het weren van een kansrijke debutant niet kunnen rechtvaardigen met een verwijzing naar de constitutionele zuiverheid. Althans: niet in de ogen van de 'gefrusteerde Oost-Duitsers' van wie CSU-leider Edmund Stoiber vreest dat zij de uitslag van de stembusstrijd gaan bepalen.

De post-communistische PDS heeft de fusie met de WASG - de afscheiding van ontevreden SPD'ers - overigens energiek ter hand genomen. Haar handelwijze roept onaangename herinneringen op aan het (gedwongen) samengaan van de blokpartijen in de Socialistische Eenheidspartij (SED) van de voormalige DDR. Overgelopen SPD'ers beklagen zich over de ruwe wijze waarop zij binnen de Linkspartei zijn gedisciplineerd danwel gemarginaliseerd. De ongeoefende

vrijwilligers van de WASG zijn - in kwantitatief en kwalitatief opzicht - overdonderd door de gestaalde kaders van de P DS.

Volgens Der Spiegel doen in het Karl-Liebknecht-Haus - de partijcentrale in Oost-Berlijn - weinig vleiende grappen over de juniorpartner de ronde. Zoals: 'Wat is de overeenkomst van de WASG en een condoom? Zonder is beter, maar met is veiliger.' Of: 'Wij onderhandelen op ooghoogte met de WASG. Gesteld dat wij door de knieën gaan.'

Aan de houdbaarheid van een alliantie op déze grondslag kan worden getwijfeld. Maar hierdoor laat haar aanhang zich vooralsnog niet ontmoedigen. Volgens de meest recente peilingen zou Die Linke 10 procent van de stemmen (30 procent in de oostelijke deelstaten en 6 procent in het westen) vergaren.

Een mogelijke verklaring voor haar aantrekkingskracht is dat de nieuwe linkse partij enerzijds het behoud van de 'solidaire samenleving' in het vooruitzicht stelt - waarmee ze bedoelt dat de ingezette hervormingen ongedaan gemaakt zullen worden - terwijl ze anderzijds (protest-) stemmen trekt van de Duitsers die zijn teleurgesteld in de gevestigde partijen. Dit sentiment wordt deze dagen geregeld geventileerd in straatinterviews en tijdens partijbijeenkomsten: de kiezers willen dat de potentiële regeringspartijen laten zien waarin zij zich van elkaar onderscheiden. En als zij dat niet kunnen, moeten zij ophouden elkaar met gezochte argumenten te bestrijden.

Mogelijk is dit te veel gevraagd. Want het politieke machtscentrum in Duitsland wordt gevormd door een informele alliantie van (delen van) SPD, CDU, FDP en Groenen.

De 'grote coalitie' waar tijdens de lopende verkiezingsstrijd zo heftig tegen wordt gefulmineerd, bestaat feitelijk allang. De betrokken partijen hebben hun huiver voor grote maatschappelijke veranderingen met elkaar gemeen. Zij suggereren progressiviteit, maar zijn feitelijk behoudend. Net als de meeste kiezers. Des te opmerkelijker is het dat op de uitgebreide kieslijst een expliciet conservatieve partij ontbreekt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden