Column

Is de euro het werk van Der Dicke?

Oud-VVD-leider Frits Bolkestein. Beeld Els Zweerink

'De geschiedenis zal vriendelijk voor mij zijn, want ik zal die zelf opschrijven', zei Winston Churchill. Oud-VVD-leider Frits Bolkestein (82) moet die woorden hebben onthouden, want hij deinst er niet voor terug de eigen rol in zijn schrijfsels te flatteren en die van anderen te manipuleren.

Onlangs schreef Bolkestein in deze krant dat de Duitse kanselier Helmut Kohl ('Der Dicke') Europa met de euro heeft opgescheept met het romantische idee dat hij nooit meer oorlog wilde omdat zijn broer vlak voor het einde was gesneuveld. 'Romantiek en politiek vormen een gevaarlijke combinatie', stelde hij vast.

Toegegeven moet worden dat Bolkestein een van de weinige politici in de Tweede Kamer was die in de aanloop naar de invoering van de euro in 1999 waarschuwden dat landen als Italië niet aan de criteria van de muntunie voldeden (het was ook het excuus voor het latere Griekse lidmaatschap) en op uitstel aandrong. Maar zijn partij, de VVD, zat in het paarse kabinet van Wim Kok en toen het op 15 maart 1998 op de stemming in de Tweede Kamer aankwam, ging hij onder druk van partijgenoot Zalm overstag en bleef de Nacht van Bolkestein uit. Ook de SP-motie voor een referendum steunde hij niet. SGP'er Bas van der Vlies (SGP) noemde hem toen 'een eend die in alle vrijheid de eendenkooi in zwemt en plotseling tot de conclusie komt, in de fuik te zitten'. Bolkestein werd aan het einde van het jaar zelfs Europees Commissaris in Brussel.

Als de euro 'een fout is die blijft achtervolgen', zoals hij dat noemde, is Bolkestein daar medeverantwoordelijk voor. Kohl is een van de architecten van het europroject, maar niet vanwege romantische ideeën. Hij is gedwongen voor het karretje gespannen van de Franse president Mitterand, de echte romanticus.

Mitterand vreesde de economische macht van Duitsland en de sterke mark. In 1988 zei hij: 'De mark is in zekere zin het Duitse nucleaire wapen.' Hij wilde dat onschadelijk maken. Die kans kwam een jaar later toen de Muur viel en Kohl de beide Duitslanden wilde herenigen. 'Alleen een Europese Unie kan de macht van een herenigd Duitsland inperken. Zonder gezamenlijke munt zijn we overgeleverd aan de Duitse wil', aldus Mitterand. Samen met Thatcher en Gorbatsjov vormde hij een nieuwe entente. Indien Kohl niet wilde onderhandelen over een economische en monetaire unie, zou hij voor zijn herenigingsplan een alliantie van Frankrijk, Engeland en Rusland tegenover zich vinden. 'In dat geval zullen we terugkeren naar de wereld van 1913', dreigde Mitterand.

Kohl werd voor het blok gezet en ging akkoord met de onderhandelingen over één monetaire unie, waarbij Duitsland zijn gekoesterde, harde mark moest opgeven ten gunste van een Europese munteenheid. Dat gebeurde in 1992 in Maastricht.

De VVD van fractieleider Bolkestein, toen oppositiepartij, stemde in november 1992 voor ratificatie van Maastricht.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden