Is de ene behoefte oprechter dan de andere?

Ik las laatst een interview met een bekende zanger. Hij zei dingen die beroemde mensen vaker zeggen, zoals: eigenlijk ben ik best onzeker; ik wilde nooit beroemd worden, ik wil mensen gewoon een fijne avond bezorgen; wanneer iemand in het café naar me toe komt, weet ik nooit of hij oprecht is: spreekt hij me aan om wie ik ben of omdat ik een bekende zanger ben?

Vooral die laatste uitspraak intrigeerde me. De bekende zanger is een bekende zanger, dus wanneer iemand hem aanspreekt omdat hij een bekende zanger is, spreekt die persoon de zanger aan om wie hij is, toch? Vooruit, de bekende zanger is natuurlijk meer dan alleen een bekende zanger. Maar wát allemaal, dat kan een vreemde in het café niet weten, althans niet zonder de bekende zanger aan te spreken. En zo vroeg ik me opeens af: wat is dan eigenlijk een goede, oprechte reden om iemand aan te spreken?

Ik deed een gedachte-experiment waarbij ik een café binnenkwam met zes personen aan de bar. Mijn idool. Een rijk persoon. Een grappig persoon. Een seksueel aantrekkelijk persoon. Iemand in z'n eentje. En een aardig persoon. Bij wie zou ik het liefst gaan staan, en waarom?

Waarschijnlijk bij de aardige persoon. Ik zou hopen dat hij of zij mijn ongemak om het feit dat ik alleen in dit café was, zou kunnen wegnemen; ik zou me bij een aardig persoon het veiligst voelen. Mijn tweede keus betrof de seksueel aantrekkelijke persoon, om vrij banale redenen.

En mijn derde keus was de grappige persoon, omdat ik humor een fijne manier van communiceren vind wanneer ik iemand niet ken. En wie weet zou de grappenmaker in de loop van de avond een publiek verzamelen; iets wat mijn kansen op een leuk gesprek weer zou vergroten.

Het was allemaal nogal opportunistisch gedacht van me. Maar toen ik het experiment aan tien vrienden voorlegde, kreeg ik dezelfde soort antwoorden.

Drie vrienden zouden bij de aardige persoon gaan staan en twee bij de seksueel aantrekkelijke persoon, allen om dezelfde redenen als ik. Twee vrienden zouden bij hun idool gaan staan, want 'wanneer krijg je die kans nou?!' Twee vrienden zouden bij de persoon in z'n eentje gaan staan, omdat ze verwachtten dat hij of zij hun gezelschap het meest op prijs zou stellen; ze zouden zich er het meest gewenst voelen. Eén vriend zou bij de rijkaard gaan staan, in de hoop dat deze zijn drankjes zou betalen.

Opvallend was dat mijn vrienden en ik bij het formuleren van onze motivatie om met iemand te gaan praten, allemaal van onze eigen verlangens uitgingen. Wij wilden ons aan de vriendelijkheid, het lichaam, het geld of de dankbaarheid van de ander laven. Wat die ander wilde, vroegen we ons niet af. Dat konden we ook niet weten, de ander was immers een vreemde. Maar misschien zouden we, eenmaal aan de praat, een fantastische avond met hem of haar beleven. De ene anekdote na de andere uitwisselen, om beurten rondjes halen, op zo veel overeenkomsten stuiten dat we tegengestelde meningen gierend wegwuifden.

Zo lijkt behoefte de basis van iedere vriendschap, relatie of leuk cafécontact te zijn. Behoefte aan vriendelijkheid, een prettig gesprek of seks. Wanneer de behoeften van twee personen elkaar niet in de weg zitten, kunnen ze in potentie samen verder.

Vraag is: is de ene behoefte oprechter dan de andere? Is iemand die op de seksueel aantrekkelijke persoon afstapt een minder goed mens dan degene die bij de persoon in z'n eentje gaat staan? En is iemand die het liefst met een bekend persoon praat, minder oprecht dan iemand die liever bij de aardige persoon staat?

Ik denk het niet. Wie handelt vanuit zijn eigen behoefte, handelt immers per definitie oprecht. Wat de bekende zanger dus waarschijnlijk bedoelde, is dat hij niet van oprechtheid houdt. Dat kan ik me voorstellen. Oprechtheid leidt niet alleen tot vriendschap. Maar ook tot oorlog, moord en doodslag.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.